تقسیم ترکه

پس از فوت یک فرد، چنانچه دینی بر عهده او باشد باید از اموال وی پرداخت گردد و آنچه از اموالش باقی می ماند متعلق به وراث است و باید طبق قانون و به طور صحیح بین آنان  تقسیم شود،درواقع با فوت مورث بین وراث درخصوص ماترک متوفی نوعی شراکت اجباری ایجاد می شود؛ در اینجاست که بحث تقسیم ترکه پیش می آید و وراث  می توانند سهم خود را از این مال مشترک جدا کنند.وراث می تواند با توافق، ترکه را بین خود تقسیم کنند اما اگر با یکدیگر درخصوص نحوه تقسیم اختلاف داشتند و یا یکی از آنان محجور بود، تقسیم باید حتما توسط دادگاه صورت گیرد.

لازم به توضیح است که ترکه میت هم شامل دارایی مثبت( اموال و منافع ) و هم دارایی منفی(بدهی های متوفی) می باشد لذا بعداز فوت شخص  ابتدا باید دیون وی از اموالش پرداخت گردد، سپس اگر چیزی ماند بین ورثه تقسیم می شود. چنانچه وراث قبل از پرداخت دیون متوفی اموال را بین خود تقسیم کنند، شخص طلبکار می تواند جهت وصول طلب خود به هریک از ورثه به نسبت سهم الارث او رجوع نماید.

تقسیم ترکه تقسیم ماترک وکیل تقسیم ترکه
تقسیم ترکه تقسیم ماترک وکیل تقسیم ترکه ۰۹۱۲۶۱۶۱۱۲۱

مستندات  قانونی مبحث تقسیم ترکه

مطابق  ماده ۳۰۰ قانون امور حسبی «در صورت تعدد ورثه هر یک از آن‌ها می‌توانند از دادگاه درخواست تقسیم سهم خود را از سهم سایر ورثه بخواهد».

براساس  ماده ۳۰۱ همان قانون «ولی و وصی و قیم هر وارثی که محجور باشد و امین غایب و جنین کسی که سهم الارث بعضی از ورثه به او منتقل شده است و همچنین موصی له و وصی راجع به وصی به در صورتی که وصیت به جز مشاع از ترکه شده است حق درخواست تقسیم را دارند».

نهایتا طبق ماده ۵۸۹  قانون مدنی …” هر شریک المال حق دارد هر وقت بخواهد تقاضای تقسیم اموال مشترک را بنماید…”

چه کسانی حق درخواست تقسیم ترکه را دارند؟

–  هریک از ورثه: مطابق ماده ۳۰۰ قانون امور حسبی  هر یک از شرکا می تواند هر وقت که بخواهد افراز مال مشترک را بخواهد یعنی بخواهد که مال و سهم خود را از سهم بقیه جدا نماید.

– اگر ورثه به سن رشد نرسیده باشند پدر یا جد پدری وی می تواند از دادگاه تقاضای تقسیم کند.

– اگر شخصی به سن رشد نرسیده و ولی وی در قید حیات نیست اما برای اموراو نصب وصی کرده است وصی منصوب از جانب ولی نیز، می تواند درخواست تقسیم ترکه را نماید.

– چنانچه شخص صغیرفاقد وصی باشد اما برای امور او نصب قیم شده باشد قیم وی نیز می تواند این درخواست را ارائه دهد.

– اگر بین وراث محجور که ممنوع از تصرف در اموال و حقوق مالی خود هستند مانند اشخاص غیررشید و مجانین قیم تعیین شده باشد ، این قیم مطابق قانون حق درخواست تقسیم ترکه را خواهد داشت.

–  اگردر میان وراث شخصی وجود داشته باشد که در حال حاضر غایب است و اثری از وی نیست و به عبارتی غایب مفقودالاثر است ؛چنانچه این غایب مفقودالاثر برای اداره اموال خود تکلیف معین کرده باشد باید طبق همان تکلیف معین شده اقدام نمود و در غیر این صورت دادگاه برای اداره اموال او یک نفر امین تعیین می‌کند که این امین  حق درخواست تقسیم ترکه را خواهند داشت.   لازم به ذکر است که تقاضای تعیین امین فقط از طرف مدعی العموم و اشخاص ذینفع در این امر پذیرفته می‌شود.

–  اگر یکی از وراث جنینی فاقد ولی، وصی یا قیم باشد برای جنین امین تعیین می گردد و امین مذکور نیز حق درخواست تقسیم ترکه متوفی را خواهد داشت. نکته قابل ذکر آن است که در برخی موارد دادگاه علاوه بر امین، اقدام به تعیین یک یا چند نفر ناظر جهت نظارت بر اقدامات امین می‌نماید؛  در چنین مواردی دادگاه باید حدود اختیارات ناظر یا ناظرین را  نیزمشخص کند.

– کسی که سهم الارث بعضی از وراث به او منتقل شده می تواند درخواست تقسیم ترکه کند.

– موصی له( شخصی که متوفی وصیتی به نفع او نموده ) بر اساس حقی که به موجب وصیت برای وی ایجاد شده می‌تواند تقاضای تقسیم ترکه را نماید.

–  وصی (شخصی که موصی او را برای اجرای وصیت و اداره امور مربوط به  ثلث اموالش انتخاب نموده) نیز می تواند درخواست تقسیم ترکه کند.

نکته قابل توجه در این خصوص آن است که طلبکاران نمی توانند درخواست تقسیم ترکه نمایند چرا که طلبکاران در شمار ذینفعان در تقسیم ترکه به حساب نمی آیند چرا که  یکی از شرایط اقامه دعوی، ذینفع بودن است و مراد از ذینفع هم این است که صاحب سهم به عنوان مالک، مدعی افراز مال و تقسیم می‌شود، و عمدتاً به شخص طلبکار، مالک اطلاق نمی‌شود.

نحوه انجام درخواست تقسیم ترکه :

به طور معمول دادخواست تقسیم ترکه با دو عنوان خواست جداگانه “تقسیم ترکه” و ” مطالبه سهم الارث از اموال منقول و غیرمنقول” مطرح می شود. دعوای تقسیم ترکه یک دعوای غیرمالی است اما مطالبه سهم الارث جزو دعاوی مالی است که باید مقوم شود و هزینه دادرسی آن نیز بر همین مبنا معین و اخذ می گردد.

درخواست تقسیم ترکه باید کتبی و مشتمل بر امور ذیل به دادگاه ارایه شود : ۱- نام و مشخصات درخواست کننده و متوفی ۲- ورثه و اشخاص دیگری که ترکه باید بین آنها تقسیم شود و سهام هر یک.

مطابق  ماده ۳۰۴ قانون امور حسبی هرگاه درخواست تقسیم ترکه متضمن نام تمامی ورثه و اشخاص دیگری که ترکه باید بین آنها تقسیم شود نباشد، دادگاه درخواست تقسیم ترکه را رد می کند؛ لذا داشتن گواهی حصر وراثت بخصوص در رویه عملی الزامی به نظر می رسد. گواهی انحصار وراثت درواقع سندی رسمی است  که به موجب آن تاریخ دقیق فوت متوفی، نام ورثه حین الفوت او و نیز میزان سهم الارث هر یک از آنها در آن قید می گردد. بر این اساس سند مزبور تمام ارگان های رسمی کشوراعم از اداری و قضایی، وراث انحصاری شخص متوفی را به رسمیت می شناسند و وراث با داشتن این سند می توانند از حقوقی که از طرف متوفی به آنها ارث رسیده است، برخوردار شوند.

روش های انجام تقسیم ترکه

  • تقسیم به افراز :  افراز اولین و  ساده ترین روش انجام تقسیم است که مطابق این روش، تمام اموال ما بین اشخاص تقسیم می شود درواقع افراز عبارتست از تقسیم اشیاء دارای صفات مساوی مثل اشیای مثلی و مثل زمین واحدی که اجزایش متساوی می باشد؛  مثلا اگر متوفی یک آپارتمان و یک قطعه زمین داشته باشد که قیمت یکسان داشته باشند و وراث ۲ نفر باشند، آپارتمان به یکی از وراث و زمین به وارث دیگر داده می شود.
  • تقسیم به تعدیل: تقسیم به تعدیل معمول ترین روش تقسیم اموال مشاعی است که در آن چنانچه مال مشترک مثلی باشد به نسبت سهام شرکاء افراز می شود و اگر قیمی باشد بر حسب قیمت تعدیل می شود.برای مثال اگر اموال متوفی یک خانه و یک زمین باشد و یک اتومبیل داشته باشد که قیمت های یکسانی نداشته باشند، ابتدا قیمت هریک از آنها را تعیین می کند و به نوعی تقسیم می کند که تعادل ایجاد شود. بعنوان مثال در این مورد قیمت خانه و اتومبیل با قیمت زمین برابری می کند، زمین را به یکی از وراث و خانه و اتومبیل را به وارث دیگر می دهد.
  • تقسیم به رد: تقسیم به رد عبارتست از جدا کردن حصه شرکا از همدیگر در مال مشترک از طریق تعدیل و ارزیابی سهام با اضافه نمودن مالی از خارج. هرگاه تعدیل سهام بدون ضمیمه کردن مالی از خارج امکان نداشته باشد، دادگاه ناچار است که بعض از شرکا را ملتزم سازد تا، در برابر سهم زیادتری که از مال مشاع می برند، پول یا مالی به دیگران بدهند. این تقسیم را، به اعتبار دادن مال خارجی، تقسیم به رد می گویند برای مثال اگر کارشناس هنگام تعدیل سهام در خانه ای مشاهده کند که یکی از آنها بدون راه عبور یا از حیث سکونت ناقص می ماند، ناچار اندکی زیادتر در این سهم می نهد و برای تعدیل قیمت سهام مقرر می کند که هر شریک این سهم را بردارد بایستی مبلغی به دیگران یا به مالک سهم دیگر بپردازد.
  • اجبار به فروش و تقسیم ثمن: در صورتی که مال قابل تقسیم و تعدیل نباشد، ممکن است فروخته شده و بهای آن تقسیم شود. معمولا فروش آن به ترتیب عادی به عمل می آید، مگر آنکه یکی از ورثه فروش آن را به طریق مزایده درخواست کند. بنابراین قابل افراز نبودن ملک باید پیش از درخواست فروش به وسیله تصمیم قطعی واحد ثبتی احراز شود و نمی تواند مقدمه درخواست باشد در این حالت دادگاه ثمن معامله را بین وراث به تناسب سهم آنان تقسیم می کند.

ابطال تقسیم ترکه

اصولا امکان ابطال تقسیم‌نامه وجود ندارد. زیرا اصل بر این است که تقسیم ترکه با اراده و علم افراد انجام شده است اما اگر با دلایل مستحکم ثابت شود که اراده فردی معیوب بوده و دچار اشتباه یا تدلیس شده است،‌‌ می‌تواند به دادگاه درخواست ابطال تقسیم‌نامه بدهد.ممکن است  بعد از تقسیم ارث یکی از ورثه معتقد باشد که حق او تضییع شده است؛ در چنین حالتی اگر تقسیم با یک سند عادی انجام شده باشد،آن شخص  معترض می‌تواند به شورای حل اختلاف مراجعه کند و به دادگاه تقاضای تقسیم ترکه داده و شواهد و مدارک خود را ارائه کند. به طور کلی در مواردی مانند تقسیم اشتباه، تقسیم ناشی از اختصاص مال معیوب به یکی از وراث و یا تدلیس امکان ابطال تقسیم وجود دارد.اگر بعد از تقسیم ترکه مشخص شود که تقسیم مال به شکل صحیح انجام نشده با نظر دادگاه این تقسیم باطل اعلام می‌شود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Button
برای تماس کلیک کنید.
ارتباط در واتساپ
تماس بگیرید
آدرس