برات

برات یک سند مالی قابل انتقال است که به موجب آن شخصی (برات‌کش) به دیگری (برات‌گیر) دستور می‌دهد مبلغ معینی را در زمان مشخص به فرد ثالث یا حامل سند پرداخت کند جهت دریافت مشاوره حقوقی با شماره ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲ تماس حاصل فرمائید.

برات یک سند تجاری است که در آن یک شخص (برات‌کش) به شخص دیگری (برات‌گیر) دستور می‌دهد که مبلغ مشخصی را در تاریخ معینی به شخص ثالث یا حامل سند پرداخت کند

تعریف ساده :

یعنی «دستور پرداخت پول» از طرف یک نفر به نفر دیگر، برای پرداخت به نفر سوم

مثال ساده :

فرض کن :

علی برات‌کش است (کسی که برات را صادر می‌کند)

رضا برات‌گیر است (کسی که باید پول را بدهد)

مهدی: ذی‌نفع است (کسی که پول را می‌گیرد)

علی یک برات صادر می‌کند که می‌گوید :

رضا لطفاً مبلغ ۵۰ میلیون تومان را در تاریخ ۲۰ اردیبهشت به مهدی پرداخت کن

این برات یک سند رسمی و قانونی است و در صورت عدم پرداخت، قابل پیگیری قضایی است.

ویژگی‌های اصلی برات :

قابل انتقال به دیگران است

اعتبار قانونی دارد

ممکن است با تنزیل در بانک هم به پول نقد تبدیل شود

ویژگی ها:

سند تجاری است :

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید  

یعنی قانون به آن اعتبار ویژه‌ای داده و می‌توان با آن در دادگاه سریع‌تر و راحت‌تر اقدام کرد

قابل انتقال است:

برات را می‌توان پشت‌نویسی کرد و به شخص دیگری انتقال داد مثل چک در وجه حامل یا با پشت‌نویسی

دارای تاریخ مشخص برای پرداخت است :

در برات باید تاریخ پرداخت دقیق ذکر شود. مثلاً: “در تاریخ ۱۰ تیر ۱۴۰۴ پرداخت شود”.

دارای سه شخص اصلی است .

برات‌کش: صادرکننده برات (طلبکار)

برات‌گیر: کسی که باید پرداخت کند (بدهکار)

ذی‌نفع: کسی که وجه را دریافت می‌کند (ممکن است با برات‌کش یا شخص دیگری یکی باشد)

نوعی دستور پرداخت است، نه تعهد شخصی :

یعنی برات‌کش به برات‌گیر “دستور” پرداخت می‌دهد، نه اینکه خودش پرداخت را تضمین کند (مگر در صورت نکول و قبولی)

قابل وصول از طریق بانک‌ها است :

در برخی موارد می‌توان برات را تنزیل کرد (یعنی زودتر از سررسید نقدش کرد، با کسر سود)

در صورت عدم پرداخت، قابلیت پیگرد قانونی دارد

اگر برات‌گیر پول را در موعد مقرر پرداخت نکند، دارنده برات می‌تواند با اعتراض‌نامه (واخواست) از او شکایت کند

می‌توان به جای پول نقد در معاملات از آن استفاده کرد

   در معاملات بزرگ، افراد به جای پول نقد، از برات استفاده می‌کنند تا پرداخت در تاریخ مشخصی انجام شود

افراد دخیل در برات چه کسانی هستند:

 معمولاً بین سه شخص اصلی تنظیم می‌شود. هر کدوم از این افراد نقش مهمی در فرآیند پرداخت دارند :

برات‌کش (Drawer)

کسی که برات را صادر می‌کند

به برات‌گیر دستور می‌دهد که مبلغی را در زمان مشخص به ذی‌نفع پرداخت کند

معمولاً طلبکار است یا کسی که کالایی را فروخته و حالا می‌خواهد پولش را بگیرد

برات‌گیر : (Drawee)

کسی است که باید پول را پرداخت کند

معمولاً بدهکار است و وقتی برات را “قبول” کند (یعنی امضا کند)، متعهد به پرداخت می‌شد

ذی‌نفع : (Payee)

کسی است که پول را دریافت می‌کند

ممکن است خودش برات‌کش باشد یا شخص سومی که پول باید به او پرداخت شوداگر برات “در وجه حامل” باشد، هر کسی که آن را در اختیار دارد می‌تواند وجه را دریافت کند

گاهی افراد دیگر هم دخیل هستند :

ظهرنویس (Endorser)

اگر ذی‌نفع برات را به شخص دیگری منتقل کند، پشت آن را امضا می‌کند (ظهرنویسی)

ظهرنویس ممکن است در برابر پرداخت مسئول باشد

ضامن (Guarantor(

کسی که پرداخت وجه برات را ضمانت می‌کند .

در صورت عدم پرداخت توسط برات‌گیر، ذی‌نفع می‌تواند از ضامن طلب کند

مثال جامع :

مثال واقعی از برات

فرض کن سه نفر داریم:

علی = برات‌کش (صادرکننده‌ – فروشنده کالا)

رضا = برات‌گیر (کسی که باید پول رو پرداخت کنه – خریدار کالا)

مهدی = ذی‌نفع (کسی که پول رو دریافت می‌کنه – شریک یا نماینده علی)

داستان :

علی مقدار زیادی کالا به ارزش ۵۰ میلیون تومان به رضا فروخته، اما توافق کردن که پول، دو ماه بعد پرداخت بشه

برای اطمینان، علی یک برات صادر می‌کنه با این مشخصات:

متن برات (مثال ساده‌شده) :

مبلغ: ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان 

تاریخ صدور: ۱ فروردین ۱۴۰۴ 

تاریخ پرداخت: ۱ خرداد ۱۴۰۴ 

آقای رضا (برات‌گیر محترم)

لطفاً در تاریخ ۱ خرداد ۱۴۰۴، مبلغ ۵۰ میلیون تومان را به آقای مهدی (ذی‌نفع) پرداخت نمایید

با احترام، 

علی (برات‌کش)

اتفاقاتی که بعدش می‌افته :

رضا برات را قبول می‌کند (یعنی امضا می‌کند که در تاریخ مقرر پرداخت خواهد کرد)

مهدی (ذی‌نفع) می‌داند که در تاریخ ۱ خرداد باید برود و از رضا مبلغ را دریافت کند

اگر رضا پرداخت نکرد، مهدی می‌تواند با واخواست (اعتراض رسمی) از او شکایت کند و حتی از علی یا ضامن‌ها هم پول را بگیرد

تعریف در فقه اسلامی :

(در فقه اسلامی) نوعی حواله است، یعنی انتقال دین از یک نفر به نفر دیگر. به زبان ساده، کسی که بدهکار است، بدهی خود را به فرد سومی منتقل می‌کند تا طلبکار از او پولش را بگیرد

اصطلاحات فقهی مرتبط:

مُحیل: کسی که بدهی‌اش را منتقل می‌کند (مثلاً علی)

مُحتال: کسی که طلبکار است و می‌خواهد پولش را بگیرد (مثلاً مهدی)

محالٌ‌علیه: کسی که قرار است بدهی را پرداخت کند (مثلاً رضا)

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید

مثال فقهی

فرض کن:

علی ۱۰ میلیون تومان به مهدی بدهکار است

رضا هم ۱۰ میلیون تومان به علی بدهکار است

علی به مهدی می‌گوید :

“به جای اینکه من بهت پول بدم، برو از رضا بگیر”

اگر مهدی قبول کند، این می‌شود یک حواله شرعی (برات)

و اگر رضا هم قبول کند، پرداخت از طرف او انجام می‌شود

شرایط صحت برات در فقه :

برای اینکه این حواله (برات) از نظر شرعی صحیح باشه، چند شرط لازم است :

رضایت هر سه طرف

وجود بدهی واقعی بین افراد

مشخص بودن مقدار بدهی

انتقال باید بدون ربا و شرط ناعادلانه باشد

نکته مهم:

در فقه، استفاده از برات (حواله) جایز و حتی مستحب است، چون باعث آسون‌تر شدن معاملات و جلوگیری از تاخیر در پرداخت می‌شه

برات را از کجا می توان تهیه کرد :

تهیه‌ی برات بسته به اینکه توی چه زمینه‌ای استفاده می‌کنی (حقوقی، تجاری، بانکی یا حتی فقهی) فرق داره.

برات را از کجا می‌توان تهیه کرد؟

فرم چاپی برات (سند تجاری رسمی):

در ایران، برای استفاده رسمی، برات به‌صورت فرم چاپی مخصوص در دسترسه

می‌تونی اون رو از جاهای زیر تهیه کنی :

دفاتر خدمات حقوقی و قضایی

چاپخانه‌های حقوقی یا لوازم‌التحریرهای معتبر

بانک‌ها (در برخی موارد برای تجارت بین‌الملل)

اتاق‌های بازرگانی (برای معاملات تجار)

یا حتی به صورت دانلودی از اینترنت فرم خام PDF یا Word

تهیه در بانک (برای تجارت بین‌المللی):

اگر تجارت بین‌المللی داری، بانک‌ها برات رو به‌صورت رسمی بین صادرکننده و واردکننده جابجا می‌کنن

این نوع برات‌ها ممکنه همراه با :

اعتبار اسنادی (LC)

یا حواله‌های ارزی

باشن، که بیشتر در بازرگانی بین‌الملل کاربرد داره

نوشتن دستی یا با کمک مشاور حقوقی :

اگه نیاز به برات داری ولی دسترسی به فرم رسمی نداری، می‌تونی اون رو:

خودت به‌صورت دستی یا تایپی بنویسی (با رعایت اطلاعات لازم)

یا از یه وکیل یا مشاور حقوقی کمک بگیری که یه نسخه دقیق و معتبر برات بنویسه

اطلاعاتی که باید در  ان باشه :

نام و مشخصات صادرکننده (برات‌کش)

نام برات‌گیر (پرداخت‌کننده)

نام ذی‌نفع (گیرنده وجه)

مبلغ دقیق

تاریخ صدور

تاریخ سررسید پرداخت

محل پرداخت

امضا

انواع :

 از نظر زمان پرداخت :

 دیداری (At Sight)

به محض ارائه برات، باید پرداخت انجام بشه

هیچ مهلتی برای پرداخت وجود نداره

مثل چک نقدی عمل می‌کنه

برات مدت‌دار : (Usance Bill)

پرداخت در تاریخ مشخصی در آینده انجام می‌شه

مثلاً: «۶۰ روز پس از تاریخ صدور پرداخت شود»

در معاملات تجاری زیاد استفاده می‌شه

وعده‌دار از تاریخ رؤیت :

پرداخت چند روز پس از مشاهده و قبول آن صورت می‌گیره

مثلاً: ۳۰ روز بعد از رؤیت

انواع برات از نظر انتقال‌پذیری :

در وجه حامل

هر کسی که برات را در دست دارد، می‌تواند مبلغ آن را دریافت کند

قابل انتقال بدون نیاز به پشت‌نویسی است

برات در وجه شخص معین

فقط شخص مشخص‌شده در برات می‌تواند وجه را دریافت کند

برای انتقال، نیاز به ظهرنویسی (پشت‌نویسی) دارد

انواع برات از نظر کاربرد حقوقی یا قراردادی :

داخلی

بین افراد یا شرکت‌ها در داخل یک کشور صادر می‌شود

مشمول قوانین تجاری داخلی است

خارجی (بین‌المللی)

در تجارت بین دو کشور مختلف صادر می‌شود

با مقررات تجارت بین‌الملل و بانک‌ها سر و کار دارد

 حقوقی (تضمینی یا ضمانتی)

برای تضمین پرداخت بدهی یا قرارداد صادر می‌شود

گاهی یک شخص ثالث هم به‌عنوان ضامن در برات وارد می‌شود

برات مجدد (Renewed Bill)

وقتی که برات‌گیر در تاریخ سررسید نمی‌تونه پرداخت کنه، با توافق طرفین برات جدیدی با تاریخ جدید صادر می‌شه

« با تشکر از وقتی که برای مطالعه این مطلب قرار دادید، شما می توانید با استفاده از قسمت نظرات سوالات حقوقی خود را مطرح کنید تا ما در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگو شما باشیم ».