قیم کیست ؟

قیم نماینده قانونی برای محجورین (صغیر، مجنون، سفیه) است که توسط دادگاه تعیین می‌شود تا امور مالی و حقوقی آنان را مدیریت کند.جهت رزرو وقت مشاوره با شماره ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲ تماس حاصل فرمائید.

قَیِّم، فردی است که به حکم دادگاه برای سرپرستی و اداره امور شخصی که توانایی قانونی برای اداره دارایی‌ها یا امور خود را ندارد، منصوب می‌شود. این فرد ممکن است صغیر (کودک)، مجنون (دارای اختلال روانی) یا سفیه (فاقد قدرت تشخیص درست در امور مالی) باشد. از نظر قانونی موظف است در جهت حفظ منافع محجور عمل کرده و نسبت به اموال، حقوق و زندگی او تصمیم‌گیری کند، اما در برخی امور باید با اجازه دادگاه اقدام کند.

جهت رزرو وقت مشاوره خود با وکلای ما با شماره های زیر تماس بگیرید :

۲ ۲۳۰ ۲۳۰ ۰۹۱۲

۱۲۱ ۶۱ ۶۱ ۰۹۱۲

۸۳ ۹۴۴ ۸۳ ۰۹۱۲

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید   

بر خلاف ولی قهری (مثل پدر یا جد پدری) که به‌طور طبیعی حق سرپرستی دارد،همیشه باید با رأی دادگاه و زیر نظر دادستان منصوب شود

وظایف :

وظایف بسیار حساس و مسئولیت‌پذیر است، زیرا او به نمایندگی از فردی که به دلیل صغیر بودن، جنون یا سفاهت توانایی اداره امور خود را ندارد، عمل می‌کند. وظایف قیم به‌طور کلی شامل اداره امور مالی، حقوقی و روزمره محجور است و در موارد خاص نیاز به اجازه دادگاه دارد.

در ادامه به شرح وظایف قیم پرداخته‌ام:

۱٫ حفظ و اداره اموال محجور

• موظف است تمام اموال و دارایی‌های محجور را حفظ کند و از اتلاف، خسارت یا سوءاستفاده از آنها جلوگیری کند.

• او باید از اموال محجور به‌درستی بهره‌برداری کند، مانند اجاره دادن املاک یا حفظ سرمایه‌ها.

۲٫ پرداخت هزینه‌های ضروری برای محجور

•  باید از اموال محجور برای تأمین هزینه‌های ضروری او مانند پزشکی، تغذیه، تحصیل، مسکن و سایر نیازهای روزمره استفاده کند.

• در صورت نیاز، می‌تواند به دادگاه درخواست کند که برای هزینه‌های غیرضروری مجوز صادر کند.

۳٫ انجام امور حقوقی و قانونی به‌جای محجور

• قیم می‌تواند به نمایندگی از محجور در دادگاه‌ها و ادارات شرکت کند.

• او باید در مقابل دعاوی، قراردادها و مسائل قانونی از حقوق محجور دفاع کند یا طرح دعوا نماید.

۴٫ ارائه فهرست دارایی‌های محجور به دادگاه

•  موظف است که در آغاز قیمومت، لیستی از تمام اموال و دارایی‌های محجور تهیه و به دادگاه یا اداره سرپرستی تحویل دهد.

• این لیست شامل تمام اموال منقول و غیرمنقول محجور است.

۵٫ گزارش سالانه به دادگاه

•  باید هر سال گزارش کاملی از وضعیت مالی محجور، درآمدها، هزینه‌ها و تغییرات دارایی او به دادگاه یا دادستان ارائه کند.

۶٫ اجازه دادگاه برای برخی اقدامات خاص

 برای انجام برخی امور باید از دادگاه مجوز رسمی دریافت کند، به‌ویژه در مواردی مانند:

• فروش یا رهن اموال غیرمنقول (زمین، خانه)

• اجاره طولانی‌مدت اموال

• انجام معامله با خود قیم یا بستگان نزدیک (برای جلوگیری از تضاد منافع)

۷٫ رعایت صرفه و صلاح محجور

•  موظف است که تمام تصمیمات خود را در جهت حفظ منفعت محجور اتخاذ کند.

• نباید از اموال محجور به نفع خود یا دیگران سوءاستفاده کند.

۸٫ پایبندی به تعهدات و سوگند

• پس از صدور حکم قیمومت، قیم باید در دادگاه سوگند یاد کند که در امور محجور خیانت نخواهد کرد و وظایف خود را طبق قانون انجام خواهد داد.

۹٫ عزل قیم

• اگر از وظایف خود کوتاهی کند یا در اداره امور محجور قصور کند، دادگاه می‌تواند او را عزل کرده و قیم جدیدی تعیین کند.

این وظایف باعث می‌شود که قیم به‌عنوان یک نهاد قانونی و مسئول، نقش مهمی در حمایت از حقوق افراد محجور ایفا کند.

تعدد :

تعدّد قیم یعنی تعیین و انتصاب بیش از یک قیم برای یک محجور توسط دادگاه.

تعریف ساده:

تعدد  زمانی رخ می‌دهد که دادگاه به‌دلایلی مانند وسعت اموال، پیچیدگی امور مالی یا عدم توانایی یک فرد برای مدیریت کامل امور، تصمیم می‌گیرد دو یا چند نفر را به‌عنوان قیم برای یک محجور منصوب کند.

مواردی که دادگاه ممکن است قیم متعدد تعیین کند:

1. محجور دارای اموال زیاد یا متنوعی باشد (مثلاً ملک، سهام، تجارت، زمین و…)

2. تقسیم وظایف بین قُما ضروری باشد؛ مثلاً یکی مسئول امور مالی و دیگری مسئول امور شخصی یا تربیتی محجور باشد.

3. دادگاه به قضاوت خود تشخیص دهد که مصلحت محجور با مدیریت گروهی بهتر حفظ می‌شود.

 نکات مهم در تعدد :

• قُما (جمع قیم) باید با هماهنگی یکدیگر عمل کنند و در برخی موارد تصمیم‌ها باید مشترک گرفته شود.

• اگر بین قُما اختلاف ایجاد شود، مرجع حل اختلاف دادگاه صادرکننده حکم قیمومت خواهد بود.

• هر قیم در برابر دادگاه و محجور مسئولیت دارد، مگر اینکه خلاف آن در حکم آمده باشد (مثلاً تقسیم وظایف به‌صورت مستقل).

 مثال:

فرض کنید یک کودک یتیم، هم املاک زیادی دارد و هم نیاز به مراقبت تربیتی دارد. ممکن است دادگاه، یک نفر از بستگان را برای سرپرستی روزمره کودک و شخصی دیگر را برای اداره اموال او همزمان به‌عنوان قیم منصوب کند.

عَزل قَیِّم چیست؟

عَزل قَیِّم به معنای برکنار کردن قیم از سمتش توسط دادگاه است؛ یعنی قیم دیگر اجازه ندارد به نمایندگی از محجور (صغیر، مجنون یا سفیه) عمل کند.

چه کسی می‌تواند باعث عزل شود؟

1. دادستان به عنوان حافظ حقوق محجور

2. خود دادگاه در صورت اطلاع از تخلف

3. بستگان یا اشخاص دلسوز که به دادگاه اعلام کنند

مواردی که قیم عزل می‌شود:

1. عدم شایستگی اخلاقی یا مالی
   (مثلاً ارتکاب جرم، اعتیاد، فساد مالی، یا خیانت در امانت)

2. کوتاهی در انجام وظایف قانونی
   مثل عدم ارائه گزارش‌های مالی یا سوء مدیریت در اموال محجور

3. اختلاف شدید بین قُما در صورت تعدد قیم که به ضرر محجور باشد

4. انجام معاملات زیان‌آور برای محجور

5. فوت، استعفا یا عدم توانایی جسمی یا روانی قیم

6. ازدواج قیم زن بدون اطلاع دادگاه در مورد سرپرستی دختر صغیر (در برخی موارد خاص)

 فرآیند عزل قیم چگونه است؟

1. گزارش یا شکایت به دادگاه یا دادستان ارائه می‌شود

2. بررسی دلایل و مدارک توسط دادگاه انجام می‌شود

3. اگر دلایل قانع‌کننده باشد، دادگاه با صدور حکم، قیم را عزل می‌کند

4. در صورت نیاز، قیم جدید تعیین می‌شود

پس از عزل، قیم دیگر هیچ اختیاری نسبت به محجور و اموال او ندارد و موظف است گزارش عملکرد و فهرست اموال را تحویل دهد.

نمونه قیمنامه

شماره دادنامه: ۱۲۳۴ / تاریخ: ۱۴۰۳/۰۸/۱۵
صادره از شعبه ___ دادگاه خانواده شهرستان _____

با بررسی دادخواست شماره ____ تقدیمی توسط خانم/آقای [نام و نام‌خانوادگی قیم] فرزند [نام پدر] به خواسته درخواست صدور حکم قیمومت برای محجور [نام کامل محجور] فرزند [نام پدر محجور]، با توجه به فقدان ولی قهری و نیاز محجور به سرپرست قانونی، دادگاه با استناد به ماده ۱۲۳۵ قانون مدنی و مواد مرتبط از قانون امور حسبی، رأی به تعیین قیمومت به شرح زیر صادر می‌نماید:

حکم:

بدین‌وسیله خانم/آقای [نام کامل قیم] به عنوان قیم قانونی برای [نوع محجوریت: صغیر / مجنون / سفیه] به نام [نام کامل محجور] منصوب می‌گردد.

قیم مذکور موظف است:

1. در حفظ و اداره اموال محجور نهایت دقت را به‌کار برد.

2. از انجام هرگونه نقل و انتقال اموال غیرمنقول محجور بدون اخذ اجازه از دادگاه خودداری نماید.

3. ظرف مدت ۳۰ روز فهرستی از دارایی‌ها و اموال محجور را به دادگاه یا اداره سرپرستی ارائه نماید.

4. همه‌ساله گزارشی از وضعیت اموال و اقدامات خود را به مرجع قضایی تحویل دهد.

 سوگند قیم:

قیم در جلسه دادگاه حاضر شده و قسم یاد کرده که در انجام وظایف قیمومت، رعایت امانت و دلسوزی کامل را به‌جا آورده و در امور محجور خیانت نکند.

خاتمه:

این حکم تا زمان رفع حجر محجور یا صدور حکم جدید معتبر بوده و در صورت نیاز، قابل تمدید، تجدیدنظر یا عزل می‌باشد.

رئیس شعبه ___ دادگاه خانواده شهرستان _____
امضا و مهر رسمی دادگاه

آیا قیم می تواند مال محجور را بفروشد ؟

به‌طور کلی، قیم نمی‌تواند خودسرانه مال محجور را بفروشد مگر با اجازه دادگاه.

فروش اموال محجور توسط قیم فقط با اجازه دادگاه امکان‌پذیر است.

 توضیح قانونی:

طبق ماده ۱۲۳۹ قانون مدنی ایران و قوانین امور حسبی، قیم برای انجام اعمال مهم مالی مانند فروش، رهن، اجاره بلندمدت، و واگذاری اموال غیرمنقول محجور (مثل خانه، زمین، مغازه) باید از دادگاه مجوز رسمی بگیرد.

 چرا محدودیت وجود دارد؟

این محدودیت‌ها برای جلوگیری از سوءاستفاده، ضرر به محجور و حفظ اموال او در نظر گرفته شده است، چون محجور توان دفاع از حقوق خود را ندارد.

 مواردی که فروش بدون اجازه ممنوع است:

• خانه یا زمین محجور

• سهام، خودرو یا اشیای ارزشمند

• معاملات با خودش یا بستگان نزدیک قیم

استثنا:

در مواردی که فروش مال برای تأمین هزینه‌های ضروری و فوری زندگی یا درمان محجور لازم باشد، قیم می‌تواند از دادگاه درخواست فروش فوری بدهد.

دستمزد قیم :

دستمزد قَیِّم (حق‌الزحمه قیم)، مبلغی است که در ازای زحمات و مدیریت امور مالی و شخصی محجور، به قیم پرداخت می‌شود. این مبلغ طبق قانون و با نظارت دادگاه تعیین می‌گردد.

نحوه تعیین دستمزد قیم:

1. مبنای قانونی:
   طبق ماده ۱۲۴۰ قانون مدنی ایران، قیم می‌تواند بابت اداره امور محجور، مطالبه دستمزد کند، مشروط بر اینکه این کار را به‌صورت رایگان (تَبَرُّعی) انجام نداده باشد.

2. تعیین میزان دستمزد:
   مبلغ دقیق آن را دادگاه خانواده تعیین می‌کند، با در نظر گرفتن:

   • میزان وقت و زحمت قیم

   • حجم و ارزش اموال محجور

   • نوع مسئولیت (فقط مالی، یا همراه با مراقبت شخصی)

3. منبع پرداخت:
   دستمزد قیم از اموال خود محجور پرداخت می‌شود، نه از دولت یا شخص ثالث.

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید   

موارد مهم:

• اگر قیم خویشاوند نزدیک محجور باشد (مثل مادر، برادر، عمو…)، معمولاً انتظار می‌رود وظایف را بدون مزد یا با حداقل دستمزد انجام دهد، مگر دادگاه تشخیص دهد که دریافت دستمزد منصفانه است.

• در صورت سوءاستفاده یا کوتاهی قیم، دادگاه می‌تواند دستمزد را کاهش یا قطع کند.

مثال:

اگر محجور دارای ملکی است و قیم سالانه از آن اجاره دریافت و مدیریت می‌کند، دادگاه ممکن است درصد مشخصی از سود یا مبلغ ثابت سالانه را به‌عنوان حق‌الزحمه تعیین کند.

اولوبت در تعیین :

در تعیین قَیِّم برای یک محجور، قانونگذار اولویت‌هایی را مشخص کرده تا سرپرستی بر عهده نزدیک‌ترین و شایسته‌ترین فرد قرار گیرد. این اولویت‌ها هم برای حفظ منافع محجور و هم برای جلوگیری از اختلافات خانوادگی در نظر گرفته شده‌اند.

اولویت‌های تعیین قیم طبق قانون امور حسبی:

1. مادر محجور (در صورت صغیر بودن فرزند و نبود ولی قهری)
   اگر پدر و جد پدری فوت کرده باشند یا صلاحیت نداشته باشند، مادر در اولویت قیمومت قرار دارد، البته به‌شرط داشتن صلاحیت اخلاقی، عقلی و مالی.

2. جد پدری
   اگر زنده باشد، اولویت با اوست، البته اگر شرایط قیمومت را نداشته باشد، دادگاه سراغ سایر افراد می‌رود.

3. خواهر، برادر، عمو، عمه، دایی، خاله
   بستگان درجه اول و دوم که به محجور نزدیک‌اند و صلاحیت دارند، در اولویت‌های بعدی‌اند.

4. شخص وصی پدر (یا جد پدری)
   اگر پدر یا جد پدری در زمان حیات، کسی را به عنوان قیم تعیین کرده باشند، آن فرد (وصی) در اولویت قرار دارد، مشروط بر تأیید صلاحیت توسط دادگاه.

5. افراد مورد اعتماد خارج از خانواده
   اگر هیچ‌یک از بستگان شرایط یا تمایل به قیمومت نداشته باشند، دادگاه می‌تواند فردی را از بین افراد معتمد یا حتی سازمان‌های حمایتی مانند بهزیستی، به‌عنوان قیم منصوب کند.

 ملاک اصلی دادگاه:

اگرچه اولویت‌ها وجود دارند، اما ملاک اصلی، «صلاحیت اخلاقی، رفتاری، مالی و مدیریتی» فرد است. یعنی حتی اگر مادر یا برادر محجور در اولویت باشند، ولی صلاحیت لازم را نداشته باشند (مثلاً سوء‌پیشینه، اعتیاد، فساد مالی)، دادگاه فرد دیگری را انتخاب می‌کند.

 نکته مهم:

• تعیین قیم همیشه با حکم دادگاه انجام می‌شود.

• دادستان یا اداره سرپرستی در بررسی صلاحیت قیم نقش نظارتی دارند.

مدارک لازم برای قیم شدن

مدارک لازم برای قیم شدن:

1. شناسنامه و کارت ملی متقاضی قیمومت
   (فردی که می‌خواهد قیم شود)

2. شناسنامه و مدارک هویتی محجور
   (کودک صغیر، فرد مجنون یا سفیه)

3. گواهی فوت ولی قهری (پدر یا جد پدری)
   در صورتی‌ که پدر یا ولی قانونی در قید حیات نباشد

4. استشهادیه محلی یا معرفی‌نامه بستگان
   برای اثبات حسن شهرت و صلاحیت اخلاقی

5. گواهی پزشکی (در صورت جنون یا سفاهت محجور)
   برای اثبات حجر در افراد بالغ

6. عدم سوءپیشینه کیفری متقاضی قیمومت

7. تأییدیه دادسرا یا اداره سرپرستی برای صلاحیت قیم

8. عکس پرسنلی (ممکن است دادگاه درخواست کند)

9. فرم درخواست قیمومت (دادخواست)
   که باید از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود.

10. پرونده پزشکی یا اسناد مربوط به دارایی‌های محجور
    (در صورتی که محجور اموالی داشته باشد)

جهت رزرو وقت مشاوره خود با وکلای ما با شماره های زیر تماس بگیرید :

۲ ۲۳۰ ۲۳۰ ۰۹۱۲

۱۲۱ ۶۱ ۶۱ ۰۹۱۲

۸۳ ۹۴۴ ۸۳ ۰۹۱۲

 نکات مهم:

• همه مدارک باید به نام محجور و قیم باشد.

• حضور دادستان یا نماینده او در جلسه بررسی قیمومت الزامی است.

• دادگاه ممکن است برای اطمینان از صلاحیت، تحقیق محلی یا مصاحبه حضوری انجام دهد.

آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت

مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید   

« با تشکر از وقتی که برای مطالعه این مطلب قرار دادید، شما می توانید با استفاده از قسمت نظرات سوالات حقوقی خود را مطرح کنید تا ما در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگو شما باشیم ».