مهریه مالی است که شوهر در هنگام عقد نکاح متعهد میشود به همسرش بدهد و زن هر زمان بخواهد میتواند آن را مطالبه کند.جهت رزرو وقت مشاوره با شماره ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲ تماس حاصل فرمائید.
مهریه چیست ؟
(یا صداق)، مالی است که مرد در هنگام ازدواج، طبق قانون و شرع، متعهد میشود به زن بپردازد. این مال میتواند وجه نقد، سکه، زمین، طلا، مال منقول یا غیرمنقول، یا حتی انجام کاری مانند آموزش قرآن یا سفر حج باشد.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
در طلاق چگونه محاسبه میشود؟
۱٫ بر اساس مقدار توافقشده در عقدنامه محاسبه میشود
مهمترین محاسبه ، همون چیزی هست که در سند ازدواج (عقدنامه) نوشته شده. ممکنه سکه باشه، پول نقد، یا هر مال دیگه (مثل زمین، آپارتمان، طلا و…).
اگر مثلاً “۵۰۰ سکه بهار آزادی” باشه، همون مقدار ملاک محاسبه است. ولی نحوهی پرداخت بستگی به موارد دیگه داره (که پایینتر میگم).
۲٫ تفاوت قبل و بعد از رابطه زناشویی
-
اگر رابطه زناشویی برقرار شده باشه:
زن کل مهریه را میتونه طلب کنه. -
اگر رابطه زناشویی برقرار نشده باشه:
زن فقط نصف مهریه را دریافت میکنه (طبق ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی ایران).
۳٫ اگر زن مهریه را بخشیده باشد
در طلاقهایی مثل طلاق خلع یا مبارات، زن ممکنه تمام یا بخشی از مهریه رو ببخشه تا شوهر قبول کنه طلاق بده.
در این حالت، مهریهای که بخشیده شده، دیگه محاسبه نمیشه و پرداخت نمیخواد.
۴٫ افزایش ارزش سکه (تورم)
اگر مهریه به صورت سکه باشه، در زمان پرداخت، بر اساس قیمت روز سکه محاسبه میشه؛ نه قیمت زمان عقد.
یعنی اگر در سال عقد، قیمت هر سکه ۱ میلیون بوده، ولی الآن ۲۰ میلیون باشه، مرد باید به نرخ روز پرداخت کنه.
۵٫ اقساطی شدن
اگر مرد نتونه کل مهریه رو یکجا بده، میتونه در دادگاه اعسار بده (یعنی بگه ندارم) و دادگاه ممکنه مهریه رو قسطبندی کنه.
-
همون مقدار توافقشده در عقدنامه است.
-
بعد از رابطه کامل، کل مهریه محاسبه میشه.
-
در طلاق قبل از رابطه، فقط نصف مهریه تعلق میگیره.
-
قیمت روز سکه یا مال ملاک پرداخت هست.
-
امکان قسطبندی در صورت ناتوانی مرد وجود داره.
نکات مهم در این درباره :
-
حق قانونی و شرعی زن است و زن هر زمان بخواهد میتواند آن را مطالبه کند، چه در دوران زندگی مشترک و چه بعد از طلاق.
-
عدم پرداخت مهریه میتواند منجر به صدور اجراییه، توقیف اموال یا حتی حبس مرد (در مهریههای عندالمطالبه) شود.
-
معمولاً در عقدنامه ثبت میشود و دارای اعتبار قانونی است.
-
در حال حاضر، طبق قانون، تا سقف ۱۱۰ سکه بهار آزادی قابلیت اجرای حکم حبس دارد و مازاد آن فقط در صورت توانایی مالی مرد قابل مطالبه است.
عندالمطالبه یعنی چی؟
مهریه عندالمطالبه یعنی زن هر وقت بخواد، حتی بلافاصله بعد از عقد، میتونه مهریهاش رو از شوهر طلب کنه.
در این حالت، زن نیازی نداره ثابت کنه شوهر پولداره یا نه؛ فقط باید درخواست بده. اگر مرد پرداخت نکنه و دارایی داشته باشه، اموالش توقیف میشه.
حتی اگه مرد توانایی پرداخت نداشته باشه، زن میتونه از دادگاه درخواست حبس کنه (البته تا سقف ۱۱۰ سکه طبق قانون جدید).
عندالاستطاعه یعنی چی؟
اما در مهریه عندالاستطاعه، قضیه فرق داره. توی این نوع مهریه، زن فقط زمانی میتونه مهریهاش رو بگیره که بتونه ثابت کنه مرد توانایی مالی داره.
یعنی اگر مرد بگه ندارم، زن باید بره دنبال سند و مدرک بیاره که نشون بده شوهرش ماشین، خانه، حساب بانکی یا درآمد داره.
و اگه زن نتونه این رو اثبات کنه، دیگه نمیتونه پولی بگیره یا مرد رو به زندان بندازه.
خلاصه و تفاوت اصلی:
-
توی عندالمطالبه، زن دست بالا رو داره؛ فقط درخواست میده و مهریهاش رو میخواد.
-
توی عندالاستطاعه، زن باید توانایی مالی مرد رو ثابت کنه؛ پس گرفتن مهریه سختتره.
اگه در عقدنامهات نوشته شده مهریه “عندالمطالبه” یا “عندالاستطاعه”، بگو تا دقیقتر راهنماییات کنم که چه حقوقی داری و چطوری باید اقدام کنی.
در چه زمان مهریه تعلق میگیرد ؟
مهریه از لحظهای که عقد نکاح (ازدواج) بین زن و مرد جاری میشود، به زن تعلق میگیرد؛ یعنی همان زمان عقد، زن مالک مهریهاش میشود و میتواند آن را مطالبه کند. اما چند نکته مهم در مورد زمان تعلق مهریه وجود دارد:
۱. بعد از جاری شدن عقد
-
بهمحض جاری شدن صیغه عقد دائم یا موقت، مهریه به زن تعلق میگیرد.
-
حتی اگر رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، زن حق دارد مهریهاش را تمام و کمال مطالبه کند.
۲. اگر زن قبل از رابطه جنسی طلاق بگیرد
در صورتی که زن هنوز با شوهرش رابطه جنسی نداشته باشد و طلاق بگیرد، طبق قانون، فقط نصف مهریه به او تعلق میگیرد.
-
این قانون شامل طلاق از طرف مرد میشود.
۳. در صورت فوت شوهر یا زن
-
اگر شوهر فوت کند، مهریه زن از ترکه (ارثیه شوهر) پرداخت میشود.
-
اگر زن فوت کند، باز هم مهریه او طلب محسوب میشود و ورثهاش میتوانند آن را بگیرند.
۴. در ازدواج موقت
-
در ازدواج موقت (صیغه) هم مهریه باید مشخص باشد و زن پس از عقد میتواند آن را بخواهد.
-
اگر شوهر قبل از رابطه جنسی، مدت را ببخشد یا نکاح را فسخ کند، زن حق مهریه کامل ندارد و ممکن است فقط بخشی به او تعلق بگیرد.
در چه زمان مهریه تعلق نمی گیرد ؟
مواردی که مهریه به زن تعلق نمیگیرد یا کامل نیست:
۱٫ فسخ عقد قبل از نزدیکی و بدون تقصیر مرد
اگر عقد ازدواج بسته شده باشه ولی رابطه زناشویی برقرار نشده باشه و شوهر حق فسخ داشته باشه (مثلاً زن دچار بیماری یا عیب پنهانی باشه) و عقد رو فسخ کنه، در این حالت:
هیچ مهریهای به زن تعلق نمیگیره.
۲٫ بخشش مهریه از طرف زن (بذل مهریه)
اگه زن خودش به صورت اختیاری و با اراده کامل مهریه رو به شوهر ببخشه (مثلاً در طلاق خلع یا به صورت کتبی یا رسمی)، دیگه حق مطالبه مهریه رو از دست میده.
۳٫ طلاق قبل از رابطه زناشویی
اگه زن و شوهر هنوز با هم رابطه جنسی نداشته باشند و شوهر زن رو طلاق بده، زن فقط نصف مهریه رو میتونه بگیره.
یعنی در این حالت، مهریه کامل تعلق نمیگیره.
۴٫ شرط خاص در عقدنامه
گاهی در عقدنامه ممکنه شرطی گذاشته بشه که مثلاً اگر زن تا مدت مشخصی تمکین نکنه یا به زندگی مشترک نیاد، مهریهای به او تعلق نمیگیره. این موارد نادرن، اما اگر باشن و امضا شده باشن، ممکنه زن از حق مهریه محروم بشه.
۵٫ ازدواج بدون تعیین مهریه در عقد موقت
در ازدواج موقت (صیغه)، اگر هیچ مهریهای تعیین نشه، عقد باطل است و مهریهای هم به زن تعلق نمیگیره، مگر اینکه نزدیکی صورت گرفته باشه که در اون صورت زن استحقاق مهرالمثل خواهد داشت (مقداری که عرف تعیین میکنه).
قانون جدید مهریه ۱۴ سکه چیست ؟
قانون جدید مهریه ۱۴ سکه، که از ابتدای سال ۱۴۰۴ به اجرا درآمده است، با هدف کاهش مهریههای سنگین و جلوگیری از زندانی شدن مردان به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه، تغییراتی را در نظام حقوقی ایران ایجاد کرده است.
نکات کلیدی قانون جدید مهریه ۱۴ سکه:
-
سقف قانونی: بر اساس این قانون، مهریههای جدید در عقدنامهها به ۱۴ سکه بهار آزادی محدود شدهاند. این بدان معناست که از این پس، مهریههای ثبتشده در دفترخانهها نباید بیش از ۱۴ سکه باشند.
-
حذف ضمانت اجرای کیفری: در صورت ناتوانی مرد در پرداخت مهریه، دیگر مجازات حبس اعمال نمیشود. این تغییر با هدف جلوگیری از زندانی شدن مردان به دلیل ناتوانی مالی صورت گرفته است.
-
امکان پرداخت اقساطی: مردانی که توانایی پرداخت مهریه را ندارند، میتوانند با ارائه درخواست اعسار، مهریه را به صورت اقساطی پرداخت کنند.
-
تأثیر بر مهریههای قبلی: مهریههایی که قبل از اجرای این قانون ثبت شدهاند، تحت تأثیر این قانون قرار نمیگیرند و همچنان بر اساس قوانین قبلی اجرا میشوند.
این قانون با هدف ایجاد تعادل در حقوق مالی زوجین و کاهش تنشهای ناشی از مهریههای سنگین تصویب شده است.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
دلیل مهریه بر چیه ؟
مهریه حق مالی زن هست که برای حفظ کرامت، امنیت، احترام و پشتوانه اقتصادی او در ازدواج در نظر گرفته شده.
دلایل مهم از دید شرعی و قانونی :
۱٫ نشانه احترام به زن
اسلام رو نوعی هدیه و تکریم زن میدونه، نه بهای او. یعنی مرد با مهریه، احترام و مسئولیتپذیری خودش رو نسبت به زن نشون میده.
۲٫ تضمین مالی برای زن
نوعی پشتوانه اقتصادی برای زن به حساب میاد؛ مخصوصاً اگر ازدواج به جدایی برسه یا زن دچار مشکل مالی بشه.
۳٫ ایجاد تعادل در مسئولیتها
در بسیاری از موارد، مرد مسئول هزینههای زندگی و تأمین مالی خانوادهست. مهریه هم بهعنوان یکی از وظایف مالی مرد تعریف میشه.
۴٫ حمایت از زن در برابر طلاق
نوعی بازدارنده برای طلاقهای بیدلیل از طرف مرد هم هست. چون اگر مرد بخواد زن رو بدون دلیل منطقی طلاق بده، باید مهریه رو بپردازه.
۵٫ تقویت جایگاه حقوقی زن
از نظر حقوقی به زن قدرت چانهزنی بیشتری در زندگی مشترک میده و باعث میشه در برابر ظلم یا بیعدالتی تنها نباشه.
تا چقدر میتوان برای مهریه اقدام کرد؟
۱. از نظر تعداد (مقدار ):
هیچ سقف مشخصی برای میزان در عقدنامه از نظر شرعی یا قانونی وجود نداره، اما:
-
طبق قانون جدید (از سال ۱۴۰۴)، در عقدهای جدید فقط تا ۱۴ سکه میتونید در سند رسمی ثبت کنید.
-
با این حال، زوجین میتونن در قرارداد جداگانه یا توافقی، مهریه بیشتری تعیین کنن، ولی ضمانت اجرای آن متفاوت خواهد بود.
۲. از نظر پیگیری قانونی (اجرایه):
-
تا سقف ۱۱۰ سکه بهار آزادی:
زن میتونه بدون نیاز به اثبات توانایی مالی مرد، مهریهاش رو مطالبه کنه و حتی درخواست حبس مرد رو بده. -
بیش از ۱۱۰ سکه:
زن باید ثابت کنه مرد توانایی مالی داره (یعنی باید دارایی، حساب بانکی یا درآمد شوهر رو مشخص کنه).
اگر نتونه اثبات کنه، بیش از ۱۱۰ سکه پرداخت نمیشه.
۳. از نظر زمان (مهلت قانونی برای مطالبه ):
-
مرور زمان ندارد. یعنی زن میتونه حتی سالها بعد از ازدواج یا حتی بعد از طلاق مطالبه کنه، مگر اینکه صراحتاً از اون صرفنظر کرده باشه یا اقرار کرده باشه که دریافتش کرده.
۴. اگر مرد ناتوان باشد؟
-
تا ۱۱۰ سکه: ممکنه حبس شود.
-
بیشتر از آن: زن باید توانایی مالی مرد را اثبات کند، وگرنه پرداخت انجام نمیشود.
-
مرد میتواند اعسار بدهد (یعنی بگوید ندارم) و مهریه را قسطبندی کند
شرایط ندادن :
در بعضی موارد زن حق گرفتن رو از دست میده یا مهریه بهش تعلق نمیگیره.
اینجا همهی شرایطی که پرداخت نمیشه یا کامل پرداخت نمیشه رو ساده و دقیق برات مینویسم:
مواردی که به زن تعلق نمیگیرد یا کامل داده نمیشود:
۱٫ فسخ عقد قبل از رابطه زناشویی و بدون تقصیر مرد
اگر:
-
هنوز رابطه زناشویی (نزدیکی) برقرار نشده
-
و مرد به دلیل مشروع (مثلاً وجود بیماری یا عیب پنهان در زن) عقد را فسخ کند
در این حالت هیچ مهریهای به زن تعلق نمیگیرد.
۲٫ طلاق قبل از نزدیکی
اگر شوهر زن را قبل از رابطه زناشویی طلاق دهد:
فقط نصف به زن داده میشود.
(ماده ۱۰۹۲ قانون مدنی)
۳٫ زن مهریه را ببخشد (بذل )
در مواردی مثل:
-
طلاق خُلع (زن برای رهایی از زندگی، مهریهاش را میبخشد)
-
یا اگر زن با اختیار خودش در دادگاه یا سند رسمی، مهریه را ببخشد
مرد دیگر موظف به پرداخت مهریه نیست.
۴٫ اثبات صوری بودن ازدواج
اگر در دادگاه ثابت شود که ازدواج بهصورت صوری یا برای مقاصد خاصی (مثل اقامت یا کلاهبرداری) انجام شده:
دادگاه میتونه حکم به ابطال نکاح و درنتیجه عدم استحقاق مهریه بده.
۵٫ نداشتن در ازدواج موقت
در ازدواج موقت (صیغه)، اگر مهریه تعیین نشده باشه، عقد باطل محسوب میشه و مهریهای تعلق نمیگیره (مگر اینکه نزدیکی انجام شده باشه که در اون صورت زن “مهرالمثل” میگیره).
۶٫ شرط خاص در عقدنامه
اگر در عقدنامه نوشته باشه که در صورت انجام ندادن برخی تعهدات از طرف زن، مهریه به او تعلق نمیگیرد (مثل ترک خانه، نافرمانی شدید و…)، ممکنه دادگاه با استناد به اون شرط، حکم به سقوط بده.
نکته مهم:
حتی در صورت خیانت زن یا ناشزه بودن (یعنی عدم تمکین)، مهریه از بین نمیره، فقط پرداخت اون ممکنه به تاخیر بیفته یا در مقابل اون زن حق نفقهاش رو از دست بده.
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید