دادسرای ویژه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان مرجعی تخصصی برای رسیدگی به جرایم افراد کمتر از ۱۸ سال با رویکرد حمایتی، اصلاحی و تربیتی است. جهت رزرو وقت مشاوره با شماره ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲ تماس حاصل فرمائید.
دادگاه ویژه رســیدگی به جرائـــم اطفال و نوجـــوانان
فلسفه خاص دادگاه و دادسرای ویژه اطفال و نوجوانان براساس اصلاح ، تربیت و تهذیب می باشد . و به کلیه جرائم اطفال و افراد کمتر از ۱۸ سال تمام شمسی در دادگاه اطفال و نوجوانان رسیدگی خواهد شد .
ماده ۳۰۴ قانون آئین دادرسی کیفری صلاحیت خاص دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان رسیدگی به جرائم اطفال است نه هر دعوای حقوقی که یک طرف آن نوجوان باشد بنابراین اگر در یک حادثه رانندگی مقصر نوجوان زیر ۱۸ سال باشد مورد برای ارسال پرونده به دادگاه اطفال و نوجوانان وجود ندارد .
دفتر وکالت ما به سبب حساسیت موضوع نوجوانان با شرایط ویژه و تخفیف در تعرفه قانونی وکالت و حتی بصورت اقساطی بعنوان وکیل پایه یک دادگستری افتخار خواهد داشت که به دفاع از حقوق کودکان و نوجوانان خواهد پرداخت ،همچنین در صورت نیاز به وکیل جهت کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست حاضر به انجام وکالت بصورت رایگان میباشیم .
جهت هرگونه هماهنگی جهت مشاوره حقوقی رایگان با وکیل و یا ملاقات حضوری با وکیل با شماره ۰۹۱۲۶۱۶۱۱۲۱ تماس حاصل فرمائید .
نشانی دفتر وکالت ما : تهران ـ میدان فردوسی ـ نرسیده به خیابان ویلا ـ کوچه نیائی ـ پلاک ۱/۷
همچنین زندانیان کانون اصلاح و تربیت نیز می توانند با شماره فوق تماس حاصل نموده تا به دیدارشان برویم .
وکیل پایه یک دادگستری و مشاوره حقوقی
مشاوره رایگان تلفنی و حضوری
۰۹۱۲۶۱۶۱۱۲۱
پرسشها و سئولات حقوقی خود را در خصوص جرائم و مجازاتها ، نحوه انتخاب وکیل رسیدگی به پرونده با حضور وکیل وچگونگی قرارداد وکالت در صورت نیاز به وکیل …. با ما در میان نهاده و پاسخ قانونی آنرا دریافت نمائید.
ما حــوصله شما را داریم !
در دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان ابتدا به ولی یا سرپرست قانونی متهم ابلاغ می شود که برای او وکیل تعیین کند ، در صورت عدم تعیین وکیل یا عدم حضور وکیل بدون اعلام عذر موجه در مرجع قضائی برای حمایت از کودکان و نوجوانان برایشان وکیل تسخیری یا معاضدتی تعیین می گردد در جرائم تعزیری در جه ۷و۸ ولی یا سرپرست قانونی کودک یا نوجوان می تواند خود از وی دفاع یا وکیل رسمی دادگستری تعیین نماید ، نوجوان نیز می تواند از خود دفاع کند .
احکام دادگاه اطفال و نوجوانان علاوه بر شاکی به متهم و وکیل او و به ولی و سرپرست قانونی محکوم علیه ابلاغ می شود و اعتراض به دادنامه ها توسط افراد ذینفع یا وکیل رسمی دادگستری در شعبه ای از دادگاه تجدیدنظر استان رسیدگی میگردد .مرجع فرجامخواهی از آراء و تصمیمات دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم کودک ونوجوانان دیوان عالی کشور است .
مطابق ماده ۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ دادگاه می تواند با توجه به گزارش های رسیده از وضعیت طفل یا نوجوان و رفتار او در کانون اصلاح و تربیت یک بار در رای خود تجدیدنظر نموده و مدت نگهداری را تا یک سوم تقلیل دهد .
تصمیم دادگاه زمانی صادر می شود که کودک یا نوجوان حداقل یک پنجم از مدت نگهداری را در کانون اصلاح و تربیت گذرانده باشد ، شایسته است که وکیل محترم به این موضوع توجه نماید .
همچنین به موجب ماده ۴۴۴ قانون آئین دادرسی کیفری . « مرجع رسیدگی به درخواست تجدیدنظر از آراء و تصمیمات دادگاه اطفال و نوجوانان شعبه ای از دادگاه تجدیدنظر استان است و مرجع فرجام خواهی از آراء دادگاه کیفری ۱ ویژه اطفال و نوجوانان دیوان عالی کشور است و تمامی آراء کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال در دادگاه اطفال و نوجوانان بدون استثناء قابل تجدیدنظر خواهی است .
درخواست تجدیدنظر می تواند توسط وکیل رسمی دادگستری یا توسط نوجوان یا ولی و سرپرست قانونی طفل و یا دادستان یا مدعی ( صرفاً در مورد ضرر وزیان یا برائت ) به دادگاه تقدیم و یا توسط نوجوان به کانون اصلاح و تربیت تسلیم شود .
تحقیقات مقدماتی در دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان با رعایت اصول حمایتی، تربیتی و متناسب با وضعیت سنی، روحی و روانی متهم انجام میشود و تفاوتهایی با تحقیقات مقدماتی در دادسراهای عادی دارد. شرح آن بهصورت زیر است:
۱٫ مرجع تحقیق : تحقیقات مقدماتی توسط بازپرس یا دادیار ویژه اطفال و نوجوانان که تخصص لازم در این زمینه دارند، انجام میشود. در برخی موارد، حضور مددکار اجتماعی یا روانشناس الزامی است.
۲٫ لزوم رعایت حقوق طفل یا نوجوان :
حفظ کرامت انسانی و حریم خصوصی او بسیار مهم است.
بازجوییها باید به گونهای باشد که باعث اضطراب، ترس یا فشار روانی نشود.
۳٫ حضور اشخاص معین در جلسات تحقیق :
در صورت صلاحدید مرجع تحقیق، ولی، سرپرست قانونی، وکیل یا مددکار اجتماعی میتوانند در جلسات حاضر باشند.
اگر طفل یا نوجوان فاقد ولی یا سرپرست قانونی باشد، دادسرا مکلف به تعیین وکیل یا قیم موقت است.
۴٫ تفهیم اتهام متناسب با سن و درک متهم :
مفاد اتهام باید با زبان ساده و قابل فهم برای طفل یا نوجوان توضیح داده شود.
۵٫ صدور قرارهای تأمین :
تنها در موارد ضروری، و ترجیحاً از قرارهای غیرسالب آزادی استفاده میشود.
در صورت نیاز به نگهداری، نوجوان باید در کانون اصلاح و تربیت نگهداری شود، نه زندان.
۶٫ کار کارشناسی و مددکاری :
تحقیقات معمولاً با نظر مددکار اجتماعی یا روانشناس تکمیل میشود تا اطلاعات جامعی از وضعیت خانوادگی، اجتماعی، تحصیلی و روانی نوجوان به دست آید.
۷٫ مدت زمان تحقیق :
باید در کوتاهترین زمان ممکن و بدون تأخیر بیجهت انجام شود تا آثار منفی بر شخصیت طفل یا نوجوان به حداقل برسد.
رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان با توجه به سن، شرایط روحی و هدف اصلاح و تربیت آنان، با دادرسیهای عادی تفاوتهای مهمی دارد. در ادامه، نحوه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان را بهصورت مرحلهبهمرحله شرح میدهم:
۱. تشکیل پرونده در دادسرای ویژه اطفال و نوجوانان
پس از گزارش جرم، پرونده در دادسرای ویژه اطفال و نوجوانان با حضور دادیار یا بازپرس ویژه آغاز میشود.
در صورت لزوم، مددکار اجتماعی، روانشناس و ولی قانونی در روند تحقیق وارد میشوند.
۲. تحقیقات مقدماتی
تحقیقات با رعایت اصول تربیتی، روانشناختی و با هدف اصلاح نوجوان انجام میشود.
تفهیم اتهام باید با زبان ساده و متناسب با درک طفل یا نوجوان صورت گیرد.
تصمیمگیری درباره قرار تأمین، نگهداری در کانون اصلاح و تربیت یا آزادی با قرار مناسب انجام میشود.
۳. ارجاع پرونده به دادگاه اطفال و نوجوانان
پس از پایان تحقیقات، پرونده به دادگاه اطفال و نوجوانان ارجاع میشود.
این دادگاه نیز تخصصی است و با حضور قاضی ویژه نوجوانان که آموزش دیده و تجربهدار در امور تربیتی است، تشکیل میشود.
۴. رسیدگی در دادگاه
جلسات دادگاه غیرعلنی است؛ یعنی بدون حضور عموم.
برای حفظ آرامش و شخصیت طفل یا نوجوان، معمولاً جلسات ساده و بدون تشریفات سنگین دادرسی برگزار میشود.
حضور وکیل برای نوجوان الزامی است. در صورت ناتوانی مالی، دادگاه برای او وکیل تسخیری تعیین میکند.
۵. صدور رأی با توجه به سن و شرایط متهم
مجازاتها طبق ماده ۸۸ قانون مجازات اسلامی و با هدف اصلاح و تربیت تعیین میشوند؛ از جمله:
تذکر و اخطار
تحویل به والدین یا سرپرست با اخذ تعهد
انجام خدمات عمومی رایگان
نگهداری در کانون اصلاح و تربیت
نوجوانان زیر ۱۵ سال اصولاً مجازات نمیشوند؛ بلکه اقدامات تأمینی و تربیتی درباره آنان اعمال میشود.
۶. اعتراض و تجدیدنظر
رأی دادگاه قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان است.
در صورت وجود شرایط قانونی، دیوان عالی کشور نیز میتواند رأی را بررسی کند.
صلاحیت و نحوه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان (زیر ۱۸ سال) در نظام قضایی ایران
در نظام قضایی ایران، رسیدگی به جرائم افراد زیر ۱۸ سال در دادسرا و دادگاه ویژه اطفال و نوجوانان انجام میشود. این رسیدگی دارای صلاحیت خاص و رویههای متفاوت از بزرگسالان است. در ادامه، بهطور کامل صلاحیت مراجع قضایی و نحوه رسیدگی به این جرائم را بررسی میکنیم.
۱. صلاحیت مراجع قضایی رسیدگیکننده
الف) صلاحیت ذاتی (مرجع صالح)
-
کلیه جرائم افراد زیر ۱۸ سال (اعم از خلاف، جنحه و جنایت) در دادسرا و دادگاه اطفال و نوجوانان رسیدگی میشود.
-
استثنا: اگر فرد زمان ارتکاب جرم زیر ۱۸ سال باشد، اما در زمان رسیدگی ۱۸ سال تمام کرده باشد، باز هم در دادگاه اطفال بررسی میشود.
ب) صلاحیت محلی (حوزه قضایی)
-
جرم در حوزه قضایی محل وقوع یا محل اقامت متهم رسیدگی میشود.
-
در صورت نیاز، پرونده به دادگاه تخصصی اطفال در مرکز استان ارجاع میگردد.
ج) صلاحیت دادسرای ویژه اطفال
-
بازپرس ویژه اطفال مسئول تحقیقات مقدماتی است.
-
دادستان اطفال بر روند تحقیقات نظارت و در صورت لزوم تصمیم به صدور کیفرخواست میگیرد.
د) صلاحیت دادگاه ویژه اطفال
-
تکقاضی (بدون هیئت منصفه) رسیدگی میکند.
-
قاضی باید آشنایی کافی با روانشناسی کودک و نوجوان داشته باشد.
۲. نحوه رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان
الف) مرحله تحقیقات مقدماتی (در دادسرا)
۱. شروع به رسیدگی:
-
با شکایت شاکی، گزارش پلیس یا ارجاع مقام قضایی آغاز میشود.
-
در صورت فوریت، پلیس میتواند متهم را حداکثر ۲۴ ساعت بازداشت کند و سپس به دادسرا معرفی نماید.
۲. تحقیق از متهم:
-
حضور والدین یا سرپرست قانونی الزامی است.
-
بازجویی در محیطی غیرتهدیدآمیز و با حضور روانشناس (در صورت نیاز) انجام میشود.
-
حق داشتن وکیل: اگر خانواده توانایی نداشته باشند، وکیل تسخیری تعیین میگردد.
۳. جمعآوری ادله:
-
اخذ توضیحات از شاکی و شهود.
-
استفاده از نظریه روانشناس و مددکار اجتماعی.
-
در صورت نیاز، معاینه پزشکی یا کارشناسی فنی انجام میشود.
۴. اتخاذ تصمیم نهایی:
-
قرار منع تعقیب (در صورت عدم کفایت دلایل).
-
صدور کیفرخواست و ارجاع به دادگاه (در صورت اثبات جرم).
ب) مرحله دادرسی (در دادگاه اطفال)
۱. تشکیل جلسه دادگاه:
-
جلسات غیرعلنی و با حضور قاضی، متهم، والدین، وکیل و مددکار اجتماعی برگزار میشود.
۲. تحقیق از متهم:
-
قاضی با زبان ساده و بدون فشار روانی از متهم سوال میکند.
-
در صورت لزوم، از روانشناس کودک کمک گرفته میشود.
۳. تحقیق از شاکی و شهود:
-
اگر شاکی کودک باشد، از روشهای خاص برای جلوگیری از آسیب روانی استفاده میشود.
۴. ادله دفاعی وکیل:
-
وکیل میتواند از جهات قانونی و روانشناختی دفاع کند.
۵. صدور حکم:
-
بر اساس سن متهم و نوع جرم، یکی از تصمیمات زیر اتخاذ میشود:
برای اطفال زیر ۱۲ سال (فاقد مسئولیت کیفری – ماده ۱۴۶ قانون مجازات اسلامی):
-
تسلیم به والدین با اخذ تعهد تربیتی.
-
سپردن به مراکز تربیتی (مثل کانون اصلاح و تربیت) برای مدت محدود.
برای نوجوانان ۱۲ تا ۱۵ سال:
-
تذکر و اخطار رسمی.
-
انجام خدمات عمومی (مثل شرکت در کلاسهای آموزشی).
-
سپردن به والدین با نظارت مددکار.
-
اقدامات تربیتی در کانون اصلاح و تربیت (برای جرائم سنگین).
برای نوجوانان ۱۵ تا ۱۸ سال:
-
مجازاتهای سبک مانند جزای نقدی یا حبسهای کوتاهمدت.
-
مجازاتهای جایگزین مانند خدمات عمومی.
-
در جرائم سنگین (مثل قتل)، ممکن است مجازاتهای شدیدتر اعمال شود، اما همچنان اصل تربیت مورد توجه است.
۳. ویژگیهای خاص رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان
۱. غیرعلنی بودن دادرسی (حفظ حریم خصوصی).
۲. پرهیز از بازداشت (مگر در جرائم بسیار شدید).
۳. تأکید بر مشاوره و مددکاری اجتماعی.
۴. عدم ثبت سابقه کیفری در صورت اصلاح رفتار.
۵. حق برخورداری از وکیل در تمام مراحل.
-
صلاحیت رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان با دادسرا و دادگاه ویژه آنهاست.
-
نحوه رسیدگی کاملاً تربیتی و اصلاحی است و مجازات آخرین راهحل محسوب میشود.
-
تفکیک سنی در رسیدگی وجود دارد:
-
زیر ۱۲ سال: عدم مسئولیت کیفری.
-
۱۲ تا ۱۵ سال: مسئولیت محدود با اقدامات تربیتی.
-
۱۵ تا ۱۸ سال: مسئولیت کیفری مشروط با مجازاتهای اصلاحمحور.
-
این سیستم قضایی با هدف حمایت از کودکان و نوجوانان و پیشگیری از تکرار جرم طراحی شده است.
در قانون آیین دادرسی کیفری ایران، رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان با هدف اصلاح، تربیت و حمایت از حقوق آنان، دارای قواعد خاص و متفاوتی نسبت به بزرگسالان است. این رسیدگی در دادگاههای ویژهای انجام میشود که ساختار، صلاحیت و شیوه رسیدگی خاص خود را دارند.
- طفل: کسی که به سن بلوغ شرعی نرسیده باشد (پسر: ۱۵ سال قمری، دختر: ۹ سال قمری).
- نوجوان: فردی که کمتر از ۱۸ سال تمام شمسی دارد.
دادگاه صالح برای رسیدگی
- در هر حوزه قضایی شهرستان، دادگاه اطفال و نوجوانان تشکیل میشود.
- اگر چنین دادگاهی تشکیل نشده باشد، شعبهای از دادگاه کیفری ۲ یا دادگاهی که وظایف آن را انجام میدهد، به جرائم اطفال رسیدگی میکند.
- در صورت ضرورت، رئیس قوه قضائیه میتواند در حوزه بخش، دادگاه عمومی تشکیل دهد.
نحوه رسیدگی به جرائم اطفال
- شروع رسیدگی:
- با شکایت شاکی یا گزارش ضابطان قضایی
- ثبت در دادسرا و ارجاع به دادگاه ویژه
- تشخیص سن متهم:
- اگر متهم در زمان ارتکاب جرم زیر ۱۸ سال باشد، حتی اگر در حین رسیدگی ۱۸ ساله شود، رسیدگی در دادگاه اطفال ادامه مییابد.
- رعایت اصول حمایتی:
- جلسات غیرعلنی
- حضور مشاوران و مددکاران اجتماعی
- رعایت حقوق متهم از جمله حق سکوت، وکیل، و برخورد انسانی
- صدور حکم و اجرای آن:
- در صورت محکومیت، نگهداری در کانون اصلاح و تربیت
- استفاده از مجازاتهای جایگزین و اصلاحی
نکات مهم
- اگر متهم هنگام ارتکاب جرم ۱۸ ساله بوده ولی در زمان رسیدگی سنش بالاتر رفته باشد، پرونده به دادگاه کیفری صالح ارجاع میشود.
- افراد بالغ زیر ۱۸ سال نیز در دادگاه ویژه نوجوانان محاکمه میشوند و از امتیازات حمایتی بهرهمند میگردند.