تعدد جرم به ارتکاب جرایم متعدد گفته می شود، مشروط به اینکه متهم برای اتهامات متعدد پیشین خود به محکومیت کیفری قطعی رسیده باشد.جهت دریافت مشاوره حقوقی رایگان با شماره ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲ تماس حاصل فرمائید.
تعدد جرم :
این جرایم در فواصل کوتاهی تحقق یافته باشد که امکان تعقیب و محکومیت متهم در زمان اندک وجود نداشته است و خواه متهم متواری بوده یا جرایم او به دلایلی کشف نشده باشد.
تعدد جرم وضعیت خاصی است که در آن فردی مرتکب چند جرم شده و پس از آن درچنگال عدالت گرفتار میشود تا بهخاطر همه آن جرایم مورد محاکمه و مجازات قرار گیرد.دو نکته در این تعریف نهفته است: اولاً، تعدد جرم زمانی مطرح میشود که متهم بیش ازیک جرم را مرتکب شده باشد.
ثانیاً، ادعای تعدد جرم زمانی صحیح است که در زمان محاکمه متهم، وی به خاطر هیچیک از جرایم ارتکابی مذکور، سابقاً محکوم و مجازات نشده باشد. بنابراین، اگر متهم فقط یک جرم را اما در فواصل زمانی مختلف مرتکب شده باشد یا به خاطر یک یا چند مورد از آن جرایم قبلاً محاکمه و مجازات شده باشد اتهام تعدد جرم در مورد او صادق نیست. قانونگذار در موادی از قانون جدید مجازات اسلامی همچون قوانین سابق و قوانین بسیاری از کشورهای دیگر، تعدد جرم را به عنوان یکی از مؤلف ههای مؤثر در تعیین میزان مجازات مورد توجه قرار داده است.
این مقاله، برآن است که ضمن بررسی مبانی نظری تأثیر این مؤلفه در تعیین میزان مجازات، آثار آن را نیز در قانون جدید مجازات اسلامی از جنبههای گوناگون مورد مطالعه قرار دهد. هدف از این مطالعه آن است که نشان داده شود تعدد جرم از مؤلفههای تشدید مجازات نیست بلکه فقط یکی از آثار آن ممکن است تشدید مجازات باشد .
مهم ترین هدف نظام حقوقی کیفری در هر کشور ، آن است که ارتکاب جرم در جامعه را با استفاده از روش های مختلف ، کاهش دهند تا مجرمین ، انگیزه کمتری برای ارتکاب آن داشته باشند . با این حال ، گاهی افراد ، قبل از محاکمه کیفری و یا حتی بعد از آن ، به صورت متعدد ، مرتکب جرایمی شده اند که در این صورت ، بحث مجازات آنها ، پر اهمیت است .
قانون مجازات اسلامی ، در ارتباط با ارتکاب جرایم متعدد توسط افراد ، دو مفهوم تعدد و تکرار جرم را مورد پیش بینی قرار داده که این دو مفهوم ، با یکدیگر ، متفاوت بوده و طبق قانون جدید ، هر کدام از آنها ، مجازات های خاص خود را خواهند داشت . به همین دلیل ، از آن جهت که بعضا تعدد و تکرار جرم توسط مرتکبین ، مجازات سنگین تری را برای آنها ایجاد می نماید ، پرداختن به این موضوع ، ضرورت دارد .
به همین مناسبت ، در ادامه این مقاله ، قصد داریم به بررسی این موضوعات بپردازیم که تعدد جرم و تکرار جرم چیست و تفاوت تعدد و تکرار جرم ، ناظر بر چه موضوعی است . در ادامه ، مجازات تعدد و تکرار جرم را مورد بررسی قرار داده و شرایط آن در قانون جدید را نیز ، ذکر خواهیم نمود
تعدد یا تکثر جرم ، یکی از اصطلاحات حقوق کیفری بوده و ناظر بر شرایطی است که مرتکب ، جرایم متعددی را انجام داده است ؛ لکن بنا به دلایل مختلف ، ارتکاب این جرایم ، مورد کشف و تعقیب مقامات قضایی قرار نگرفته و حکمی نیز در خصوص مرتکب ، صادر نشده است
در ارتباط با اینکه مفهوم تعدد جرم چیست ، باید گفت که تعدد جرم ، به دو دسته تعدد مادی و تعدد معنوی ، قابل تقسیم است ؛ به این صورت که اگر مرتکب ، دست به ارتکاب چندین عمل مجرمانه متفاوت زده و هر کدام از این اعمال ، عنوان مجرمانه متفاوتی داشته اند ، تعدد مادی جرم به وقوع پیوسته است . ( مثلا ارتکاب جرم زنا ، شرب خمر ، سرقت و غیره )
اما در برخی از شرایط ، ممکن است که مرتکب ، عمل مجرمانه ای را انجام داده باشد ؛ که آن رفتار ، مشمول دو یا چند عنوان مجرمانه است . ( مثلا ارتکاب قتل غیر عمد ناشی از تصادف رانندگی ، بدون داشتن گواهینامه ) که در این صورت ، می توان تعدد جرم را از نوع تعدد معنوی ، محسوب کرد .
جلوگیری از ارتکاب جرم ، از جمله مهم ترین اهداف قانونگذاران کیفری محسوب می شود . در همین راستا ، مفاهیمی همچون تعدد و تکرار جرم ، مورد پیش بینی قرار گرفته است تا در صورت وقوع هر یک از آنها ، تشدید مجازات و یا جمع مجازات ، بر مرتکبین ، اعمال گردد . در قسمت قبل ، به توضیح تعدد جرم در قانون مجازات اسلامی ، پرداخته شد
همانطور که بیان گردید ، تعدد و تکرار جرم ، با هم متفاوت هستند و از آن جهت که این تفاوت ، در میزان مجازات مرتکب ، واجد اهمیت است ، پرداختن به تفاوت تعدد و تکرار جرم ، ضروری به نظر می رسد . به همین دلیل ، در این قسمت ، قصد داریم تفاوت تعدد و تکرار جرم را نیز ، شرح دهیم .
در خصوص تفاوت تعدد و تکرار جرم ، باید گفت که تعدد جرم ، مربوط به زمانی است که شخص ، جرایم متعددی انجام داده ؛ لکن بنا به دلایلی همچون عدم کشف جرم ، فرار کردن و غیر اینها ، جرایم وی ، مورد رسیدگی کیفری قرار نگرفته و منجر به صدور رای نمی شود ؛ چه این جرایم ، عنوان مجرمانه یکسانی داشته باشند و چه عنوان مجرمانه مختلفی .
لکن تکرار جرم ، مربوط به جایی است که مجرم ، یکبار جرمی انجام داده و از قضا ، این جرم ، در مراجع قضایی همچون دادسرا و دادگاه کیفری ، مورد رسیدگی قرار گرفته و منجر به صدور حکم مجازات نیز شده است ؛ لکن پس از گذراندن دوران محکومیت ، مجددا مرتکب ، جرم دیگری را انجام می دهد که این موضوع ، می تواند سبب تشدید مجازات وی شود .
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
بنابراین ، مهم ترین تفاوت تعدد و تکرار جرم ، در حوزه محکومیت کیفری ، خلاصه می شود ؛ لذا اگر فرد ، به لحاظ کیفری ، محکومیت یافته باشد ، می توان از تکرار جرم سخن گفت و در غیر این صورت ، تعدد جرم ، حاکم بر موضوع است که این امر ، سبب تفاوت مجازات تعدد و تکرار جرم خواهد شد
مجازات تعدد جرم :
در ارتباط با مجازات تعدد و تکرار جرم ، ابتدا می بایست به این نکته اشاره کرد که بر اساس قانون مجازات اسلامی ، مجازات حدی و تعزیری ، با هم متفاوت می باشند و حکم تعدد و تکرار جرم در خصوص آنها ، با هم تفاوت دارد . به طور کلی ، مجازات حدی ، به مجازاتی گفته می شود که نوع و مقدار آن در شرع مشخص شده و مجازات تعزیری ، مجازاتی است که نوع و مقدار آن ، توسط حکومت مشخص می گردد .
مشاوره حقوقی رایگان با وکیل پایه یک دادگستری به شما کمک میکند تا بهترین تصمیم را برای پرونده خود بگیرید.
حال ، در ارتباط با مجازات تکرار جرم در جرایم حدی ، می بایست به ماده ۱۳۶ قانون مجازات اسلامی رجوع نمود که طبق آن ، در صورتی که شخصی ، سه بار مرتکب یک نوع جرم موجب حد شده و هر بار هم ، حد آن جرم ، بر وی جاری شود ، مجازات وی برای دفعه چهارم ، مجازات اعدام می باشد . لذا مجازات تکرار جرم در جرایم حدی ، آن است که مرتکب ، برای دفعه چهارم ، اعدام می شود .
مجازات تکرار جرم در جرایم تعزیری نیز ، ضمن ماده ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی ، مورد پیش بینی قرار گرفته است که بر اساس آن ، در صورتی که شخصی ، به علت ارتکاب جرم عمدی ، بر اساس حکم قطعی داگاه ، به مجازات تعزیری درجه یک تا پنج محکوم شده و از تاریخ قطعیت حکم تا زمان اعاده حیثیت و یا شمول مرور زمان ، دوباره مرتکب جرم عمدی تعزیری درجه یک تا شش شود ، حداقل مجازات وی ، میانگین بین حداقل و حداکثر مجازات آن جرم است و دادگاه ، می تواند مرتکب را به بیش از حداکثر مجازات ، تا یک چهارم آن ، محکوم کند .
طبق ماده ۱۳۱ قانون مجازات اسلامی ، مجازات تعدد جرم در جرایم تعزیری ، مورد اشاره قرار گرفته است که بر اساس آن ، در جرایمی که مجازات آنها ، مجازات تعزیری است ، در صورتی که یک رفتار واحد ، دارای عناوین مجرمانه متعدد باشد ( تعدد معنوی ) ، مرتکب ، به مجازات اشد محکوم خواهد شد .
بر اساس ماده ۱۳۲ قانون مجازات اسلامی نیز ، مجازات تعدد جرم در جرایم حدی ، مشخص شده است . بر اساس این ماده ، تعدد جرم در جرایم حدی ، موجب تعدد مجازات مرتکب می شود ؛ مگر در صورتی که جرم ارتکابی و مجازات آنها ، یکسان باشد . مثلا در صورتی که شخصی چند بار مرتکب جرم زنای محصنه شده باشد ، تنها به یک بار مجازات محکوم می شود ؛ لکن در صورتی که فرد ، یکبار مرتکب زنای محصنه و یک بار هم مرتکب زنای غیر محصنه شده باشد ، به هر دو مجازات محکوم می گردد .
آدرس ما : تهران _ خیابان انقلاب _ نرسیده به میدان فردوسی _ کوچه نیائی _ پلاک ۷/۱ _ دفتر وکالت
مسیر از راه حمل و نقل عمومی : شما با استفاده از ایستگاه مترو ی فردوسی میتوانید آسان تر به دفتر وکالت ما تشریف بیاورید
بر اساس ماده ۱۳۳ قانون مجازات اسلامی ، تعدد جرایم مستوجب حد و قصاص ، پیش بینی شده است که بر اساس این ماده ، در تعدد جرم موجب حد و قصاص ، مجازات ها ، جمع می شود ؛ اما در صورتی که مجازات حدی ، موضوع قصاص را از بین ببرد یا موجب تاخیر در اجرای آن شود ، نخست ، مجازات قصاص اجرا شده و در صورت عدم مطالبه فوری اجرای قصاص یا گذشت از قصاص و یا تبدیل شدن آن به دیه ، مجازات حدی اجرا می گردد .
در ماده ۱۳۵ قانون مجازات اسلامی نیز ، بیان شده است که در صورت تعدد جرایم موجب حد و تعزیر و نیز جرایم مستوجب قصاص و تعزیر ، مجازات ها ، جمع شده و ابتدا ، حد یا قصاص اجرا می شود . مگر اینکه حد یا قصاص ، سالب حیات بوده و تعزیر ، حق الناس و یا تعزیر معین شرعی باشد و موجب تاخیر اجرای مجازات حدی نباشد ، که در این صورت ، ابتدا تعزیر ، اجرا می شود .
بر اساس مواد ۱۳۱ الی ۱۳۵ قانون مجازات اسلامی ، شرایط تعدد جرم ، به صورت کامل ، ذکر شده و به موجب اصلاحیه قانون جدید مجازات اسلامی در سال ۱۳۹۹ ، برخی از احکام مربوط به آن نیز ، تغییر یافته است . بر اساس ماده ۱۳۲ ، در جرایم حدی ، تعدد جرم ، منجر به اعمال مجازات متعدد می شود ؛ مگر در شرایط زیر :
اگر مرتکب ، به اعدام و حبس و یا اعدام و تبعید محکوم شود ، صرفا حکم اعدام اجرا می شود ؛
اگر دو یا چند جرم حدی در راستای هم باشند ؛ مثل جرم تفخیذ و لواط ، صرفا مجازات اشد ( مجازات لواط ) اجرا می شود ؛
اگر مرد و زنی چند بار مرتکب زنا شوند و مجازات آنها ، اعدام و جلد و یا رجم و جلد باشد ، تنها مجازات اعدام و یا رجم اجرا می شود ؛
اگر جرم قذف ، نسبت به دو یا چند نفر باشد ، دو یا چند مجازات ، اجرا خواهد شد .
بر اساس ماده ۱۳۴ قانون جدید ، در صورت تعدد جرایم تعزیری ، اجرای مجازات به شکل زیر می باشد :
در صورتی که جرایم ارتکابی ، مختلف نباشد ، فقط یک مجازات تعیین می شود و دادگاه ، می تواند مجازات را تشدید کند ؛
در جرایم ارتکابی مختلف ، که بیشتر از سه جرم نباشد ، حداقل مجازات هر یک از آنها ، بیشتر از میانگین حداقل و حداکثر مجازات قانونی است ؛
در جرایم ارتکابی مختلف ، که بیشتر از سه جرم باشد ، مجازات هر یک از آنها ، حداکثر مجازات قانونی آن جرم است و دادگاه می تواند مجازات هر یک را بیشتر از حداکثر مجازات مقرر قانونی ، تا یک چهارم آن ، تعیین کند ؛
در تعدد جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸ ، طبق مقررات این ماده عمل شده و جمع جرایم تعزیری درجه ۷ و ۸ با درجه شش و بالاتر ، سبب تشدید مجازات جرایم اخیر ، نمی شود .
در تعدد جرایم تعزیری ، صرفا مجازات اشد ذکر شده در دادنامه کیفری ، قابل اجراست و اگر بنا به دلایلی ، مجازات اشد ، تقلیل یافته یا تبدیل شود یا با گذشت شاکی مواجه شده و یا مشمول مرور زمان شود ، مجازات اشد بعدی اجرا می شود .
در صورتی که مجازات قانونی ، فاقد حداقل قانونی یا ثابت باشد ، اگر جرایم ارتکابی ، بیش از سه جرم نباشد ، دادگاه می تواند تا یک ششم و اگر بیش از سه جرم باشد ، تا یک چهارم به اصل آن اضافه کند .
در شرایطی که در جرایم تعزیری ، از رفتار مجرمانه واحد ، نتایج مجرمانه متعدد حاصل شود ، مرتکب ، به مجازات اشد جرم ، محکوم می شود .
در تعدد جرم ، در صورت وجود جهات تخفیف مجازات برای هر یک از جرایم ، دادگاه می تواند بر اساس ماده ۳۷ و ۳۸ قانون مجازات اسلامی ، مجازات تعزیری را به مجازاتی که به حال متهم مناسب تر باشد ، تقلیل داده و یا تبدیل نماید .
شرایط تکرار جرم حدی و تعزیری نیز ، ضمن مواد ۱۳۶ الی ۱۳۹ قانون مجازات اسلامی ، ذکر شده است که بر اساس ماده ۱۳۸ قانون جدید ، مقررات مربوط به تکرار جرم ، در جرایم سیاسی و مطبوعاتی و نیز ، جرایم مربوط به اطفال ، اعمال نمی شود .
همچنین ، بر اساس ماده ۱۳۹ قانون جدید ، در صورتی که جرایم تعزیری ، تکرار شده باشند و یکی از جهات تخفیف مجازات وجود داشته باشد ، طبق مواد ۳۷ و ۳۸ قانون مجازات اسلامی ، قاضی دادگاه ، می تواند مجازات تعزیری را به مجازاتی که به حال متهم مناسب تر است ، تقلیل داده و یا آن را تبدیل نماید
تفاوت تعدد و تکرار جرم :
فاوت تعدد و تکرار جرم در آن است که در تعدد جرم شخص مجرم قبل از محکومیت جرایم متعددی را انجام داده اما در تکرار جرم پس از محکومیت و یا اجرای مجازات مجددا شخص مرتکب جرم می شود که شرح این مطلب در مقاله آمده است .