مرور زمان بدان معناست که پس از انقضای مدت مقرر در قانون، امکان پیگیری حقوقی یا کیفری پرونده از بین میرود.جهت دریافت مشاوره حقوقی رایگان با وکیل با سابقه دادگستری و ملاقات با حضوری با وکیل مجرب بصورت رایگان با شماره ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲ تماس حاصل فرمائید.
مرور زمان
قاعده حقوقی مرور زمان در قوانین مختلف از جمله قانون مجازات اسلامی و قانون بیمه شخص ثالث بهعنوان یکی از اصول مهم حقوقی مطرح شده است. این پدیده بیشتر در برخی دعاوی کیفری و حقوقی خاص به چشم میخورد و به معنای محدودیت زمانی برای طرح دعوا، تعقیب، صدور حکم و اجرای مجازات است.
\
از منظر قانونگذاری بهمنظور جلوگیری از ایجاد دعاوی معوقه و حمایت از استقرار نظم عمومی تدوین شده است به همین دلیل، آگاهی شاکیان از مرور زمان، انواع آن و جرایمی که مشمول این مقررات هستند، امری ضروری به نظر میرسد.
این اطلاعات میتواند به افراد کمک کند تا با کمک وکیل حاذق و باسابقه ای در زمان مناسب نسبت به پیگیری حقوق خود اقدام نموده و از تضییع حقوقشان جلوگیری نمایند.
مفهـوم :
در قوانین به معنای تعیین مهلت زمانی مشخص است که پس از انقضای آن، امکان طرح شکایت، تعقیب، صدور حکم و یا اجرای مجازات از بین میرود. این مقررات بیشتر در دعاوی کیفری و برای جرایم تعزیری خاص اعمال میشود و در دعاوی حقوقی بهجز موارد استثنایی، کاربرد ندارد.
مدت زمان بر اساس نوع جرم و مجازات قانونی آن متفاوت است. برای مثال، جرایمی که مجازات قانونی آنها شامل حبس، جزای نقدی یا شلاق است، حداکثر مدت حبس بهعنوان مبنای محاسبه مرور زمان در نظر گرفته میشود. بهطور کلی، مرور زمان ممکن است به صورتهای زیر تقسیمبندی شود:
– مرور زمان اعلام شکایت: مدت زمانی که شاکی میتواند اقدام به طرح شکایت نماید.
- مرور زمان تعقیب: مهلتی که در طی آن امکان پیگیری و تعقیب قضایی جرم توسط مراجع قانونی وجود دارد.
– مرور زمان صدور حکم: بازه زمانی که دادگاه برای صدور حکم مجاز است.
- مرور زمان اجرای مجازات: مدت زمانی که پس از صدور حکم، امکان اجرای مجازات وجود دارد.
آگاهی از قواعد مرور زمان و مشاوره حقوقی قبل از طرح شکواپیه با وکیل باتجربه و مجرب به شاکیان و متهمان کمک میکند تا از حقوق خود در چهارچوب مهلتهای قانونی دفاع نمایند.
مرور زمان شـکایت در جـرایم تـعزیری قـابل گـذشت
مرور زمان شکایت صرفاً در جرایم تعزیری قابل گذشت قابل اعمال است. بر اساس این قاعده، اگر شاکی خصوصی در مدت یک سال از تاریخ وقوع جرم، شکایت خود را مطرح نکند، حق او برای طرح شکایت کیفری ساقط میشود.
با این حال، تحقق مرور زمان شکایت به شرطی ممکن است که شاکی توانایی شکایت از جرم را داشته باشد. در صورتی که به دلایلی خارج از اراده او، امکان شکایت فراهم نباشد، زمان مرور از تاریخ رفع مانع شکایت آغاز میشود.
چنانچه متضرر از جرم پیش از انقضای مدت مقرر (یک سال) فوت کند و هیچ نشانهای از صرف نظر او از طرح شکایت وجود نداشته باشد، هر یک از ورثه در مهلت شش ماه پس از تاریخ وفات، حق شکایت خواهند داشت. در نتیجه، بر اساس نظر قانونگذار، مدت این نوع مرور زمان ممکن است بسته به شرایط، کمتر یا بیشتر از یک سال در نظر گرفته شود.
مرور زمان تـعقیب در جـرایم کـیفری
مرور زمان تعقیب به این معناست که اگر جرمی رخ دهد و در مدت زمان مشخصی که در قانون برای آن پیشبینی شده، هیچگونه تعقیب یا رسیدگی قضایی نسبت به آن انجام نشود، امکان تعقیب کیفری متهم از بین میرود. مبنای آغاز مرور زمان تعقیب، زمان وقوع جرم است. در این زمینه، اهمیتی ندارد که جرم کشف شده باشد یا خیر، و یا اینکه بزهدیده از وقوع جرم مطلع باشد یا نه؛ بلکه تنها وقوع جرم ملاک آغاز این مدت است.
مدت مرور زمان تعقیب بر اساس درجه جرایم تعریف شده است:
– برای جرایم درجه یک تا سه، پانزده سال
– برای جرایم درجه چهار، ده سال
– برای جرایم درجه پنج و شش، هفت سال
– برای جرایم درجه هفت و هشت، سه سال
پس از گذشت این مواعد، تعقیب کیفری متهم امکانپذیر نخواهد بود.
در مورد جرایم مرکب، مبنای آغاز مرور زمان، زمان تحقق آخرین رکن تشکیلدهنده جرم است. در جرایم مستمر، مبدا مرور زمان، تاریخ خاتمه استمرار عمل مجرمانه خواهد بود.
شایسته است قبل از اعلام شکایت حتما از مشاوره حقوقی رایگان با وکیل بهره مند گردید – دفتر وکالت ما اماده اراپه مشاوره حقوقی رایگان به تمامی دوستان بوده و حتی این امکان را برای شما فراهم ساخته است که قادر به ملاقات حضوری با وکیل بدون پرداخت حق المشاوره گردیده تا دقیقا دلایل شما مورد بررسی رقرار گیرد .
با شماره وکیل تلفنی ۰۹۱۲۲۳۰۲۳۰۲تماس حاصل فرموده و وقت مشاوره حقوقی رایگان با وکیل را با همکاران ما هماهنگ فرماپید .
نشانی دفتر وکالت ما : تهران – میدان فردوسی – بطرف میدان انقلاب – نرسیده به خ ویلا – کوچه نیاپی پلاک ۷ ممیز یک دفتر وکالت و مشاوره حقوقی رایگان
ADL724.COM
DAD724.COM
VAKIL724.COM
آغـاز مرور زمان صـدور حـکم در قـانون مـجازات اسـلامی
بر اساس مقررات قانون مجازات اسلامی، مرور زمان صدور حکم از تاریخ نخستین اقدام تعقیبی آغاز میشود. اگر از زمان این اقدام تا انقضای مواعد قانونی تعیینشده، هیچ حکمی در موضوع صادر نشود، موضوع دعوا مشمول مرور زمان میگردد.
ماده ۱۰۵ قانون مجازات اسلامی نیز تصریح کرده که مرور زمان از تاریخ آخرین اقدام تعقیبی یا تحقیقی تا پایان مهلتهای مقرر قانونی محاسبه میشود، مشروط بر اینکه در این مدت به صدور حکم قطعی منتهی نشده باشد.
اقدام تعقیبی یا تحقیقی شامل هر نوع عملی است که توسط مراجع قضایی در راستای انجام وظایف قانونی صورت میگیرد، مانند احضار، جلب، بازجویی، استماع شهادت شهود یا مطلعان، تحقیقات، معاینه محلی و صدور نیابت قضایی. چنین اقداماتی، مادامی که از سوی مقامات صالح انجام شود، مهلت مرور زمان را متوقف میکند.
با این حال، اقداماتی نظیر دستور احضار متهم یا تجدید اوراق احضاریه که توسط مدیر دفتر مراجع کیفری صورت میگیرد، قاطع مرور زمان نخواهد بود و تأثیری بر محاسبه آن ندارد.
مرور زمان اجـرای مـجازات در قـانون مـجازات اسـلامی
بر اساس قانون مجازات اسلامی، حکمی که صادر میشود باید در چارچوب زمانی تعیینشده در قانون اجرا گردد. چنانچه مجازات کیفری در این بازه زمانی به مرحله اجرا درنیاید، دیگر قابلیت اجرایی خود را از دست خواهد داد.
مرور زمان اجرای مجازات از زمان قطعیت حکم آغاز میشود. قطعیت حکم به این معناست که مدت مقرر برای تجدیدنظرخواهی به پایان رسیده و حکم قابلیت اجرا پیدا کرده باشد. پس از انقضای مدت مقرر قانونی، حکم قطعی دیگر قابل اجرا نخواهد بود. مدتهای تعیینشده بر اساس درجه جرایم متفاوت است:
- برای جرایم درجه یک تا سه: بیست سال
- برای جرایم درجه چهار: پانزده سال
- برای جرایم درجه پنج و شش: ده سال و هفت سال به ترتیب
- برای جرایم درجه هفت و هشت: پنج سال
-توقف اجرای مجازات و تأثیر آن بر مرور زمان
گاهی ممکن است اجرای مجازات آغاز شود اما به دلیل موانعی مانند جنون مرتکب، اجرای حکم متوقف گردد. در چنین شرایطی، مرور زمان جدید از زمان توقف اجرا آغاز میشود. اگر این مدت به پایان برسد و مانع رفع نگردد، مجازات دیگر قابلیت اجرایی نخواهد داشت.
اقدامات عمدی مرتکب برای جلوگیری از اجرا
در صورتی که مشخص شود مرتکب بهصورت عمدی مانعی برای جلوگیری از اجرای حکم ایجاد کرده است، مرور زمان شامل این وضعیت نخواهد شد و مجازات همچنان قابلیت اجرا خواهد داشت.
اسـتثنائات مـبدأ مرور زمان اجـرای حـکم
بر اساس قوانین جاری، استثنائات مربوط به مبدأ مرور زمان اجرای حکم به شرح زیر است:
۱-وابستگی به گذشت مدت زمان یا اجرای قسمت اولیه مجازات:
اگر اجرای تمام یا بخشی از مجازات منوط به گذشت زمان مشخصی از صدور حکم قطعی یا اجرای اولیه آن باشد، مبدأ مرور زمان از تاریخ انقضای این مدت محسوب میشود.
۲-وابستگی به رفع مانع:
در مواردی که اجرای کامل مجازات یا بخشی از آن به رفع مانعی وابسته باشد، مبدأ مرور زمان از تاریخ رفع آن مانع آغاز میشود. بهعنوان نمونه، اگر فردی به دلیل اسارت در آدمربایی قادر به اجرای مجازات نباشد، مرور زمان اجرای حکم از تاریخ آزاد شدن او آغاز میگردد.
۳-تعلیق اجرای مجازات یا آزادی مشروط:
در صورتی که اجرای مجازات تعلیق شده یا فرد به صورت مشروط آزاد شده باشد، مبدأ مرور زمان از تاریخ لغو قرار تعلیق یا حکم آزادی مشروط محاسبه میشود.
برای مثال: اگر فردی به جرم سرقت به سه سال حبس محکوم شود و پس از صدور حکم قطعی با اخذ رضایت شاکی مجازات او به ۱ سال و ۶ ماه کاهش یابد، مبدأ مرور زمان از تاریخ لغو این حکم خواهد بود.
این استثنائات به منظور تنظیم شرایط ویژه و رعایت عدالت در فرآیند اجرای مجازاتها تدوین شدهاند.
قـطع مرور زمان و آثـار آن در قـانون مـجازات اسـلامی
مرور زمان ممکن است بر اثر هر اقدام تعقیبی یا تحقیقی توسط مقامات قضایی قطع شود. قطع مرور زمان آثار حقوقی مهمی دارد که به شرح زیر است:
۱-آغاز مرور زمان جدید:
در صورتی که مرور زمان به دلیل یکی از اقدامات تعقیبی یا تحقیقی قطع شود، مرور زمان جدیدی آغاز خواهد شد. مدت این مرور زمان جدید برابر با مدت مرور زمان اولیه است، و مدت زمان سپریشده پیش از قطع مرور زمان، در محاسبه مرور زمان جدید لحاظ نخواهد شد.
۲-تأثیر مطلق و غیرشخصی:
قطع مرور زمان نسبت به همه افرادی که در وقوع جرم دخالت داشتهاند، اعم از مباشر، شریک و معاون جرم، مؤثر است. حتی اگر تعقیب تنها علیه یکی از آنان یا فردی ناشناس (تعقیب از شخص مجهول) صورت گرفته باشد، آثار قطع مرور زمان شامل تمام افراد مرتبط با جرم خواهد بود.
۳-انحصار قطع مرور زمان به عمل مورد تعقیب:
قطع مرور زمان تنها در مورد جرمی که اقدامات تعقیبی یا تحقیقی نسبت به آن به عمل آمده است، اعمال میشود. سایر جرایم مرتبط، بدون اقدام خاص، مشمول این انقطاع نخواهند شد.
مرور زمان و حـق مـدعی خصـوصی
مطابق ماده ۱۱۳ قانون مجازات اسلامی، موقوف شدن تعقیب، صدور حکم یا اجرای مجازات به دلیل مرور زمان، مانع از استیفای حقوق مدعی خصوصی نخواهد شد. در این صورت، متضرر از جرم همچنان میتواند دعوای خود را در مرجع صالح طرح کرده و حقوق خصوصی خویش را پیگیری نماید. این امر نشاندهنده استقلال حقوق خصوصی از احکام مرور زمان کیفری است.
مرور زمان در قـانون تجـارت
قانون تجارت در مواد ۳۱۸ و ۳۱۹ به مرور زمان در ارتباط با اسناد تجاری اشاره میکند:
-ماده ۳۱۸ قانون تجارت:
دعاوی مرتبط با برات، سفته و چک که توسط تجار یا برای امور تجارتی صادر شده باشند، پس از گذشت پنج سال از تاریخ صدور اعتراضنامه (پروتست) یا آخرین تعقیب قضایی، دیگر قابل طرح در محاکم نیستند؛ مگر اینکه طی این مدت بهصورت رسمی اقرار به دین صورت گرفته باشد. در این حالت، مبدا مرور زمان از تاریخ اقرار محاسبه میشود.
-ماده ۳۱۹ قانون تجارت:
اگر به دلیل سپری شدن مرور زمان پنج ساله، وجه برات، سفته یا چک غیرقابل مطالبه باشد، دارنده این اسناد میتواند به استناد اصل “استفاده بلاجهت”، وجه مورد نظر را از شخصی که به ناحق از آن بهرهمند شده است، مطالبه کند.
-
قاعده مرور زمان در قوانین ایران
قاعده مرور زمان در قوانین ایران به نوع دعوا، درجه جرایم و ویژگیهای حقوقی مربوطه بستگی دارد. این قاعده برای تنظیم نظم عمومی و جلوگیری از ایجاد دعاوی معوقه وضع شده است. در قوانین کیفری، مرور زمان در جرایم تعزیری مطرح است و بسته به شکایت، تعقیب، صدور حکم یا اجرای مجازات متفاوت است. در حقوق تجارت نیز مرور زمان محدود به موضوعات مرتبط با اسناد تجاری و بر اساس مهلتهای مشخص قانونگذار تعیین شده است.
در قـانون کـیفری جـدید
در قانون جدید آیین دادرسی کیفری، نوآوریهای متعددی مشاهده میشود که بخشی از آن به موضوع مرور زمان مرتبط است. این تغییرات بهویژه به اختصاص مهلتهای مشخص برای طرح ایرادات قانونی توجه دارد.
مطابق ماده ۳۸۷ این قانون:
پس از تعیین وکیل، مدیر دفتر موظف است فوراً به متهم و وکیل وی و حسب مورد، به شاکی، مدعی خصوصی یا وکلای آنان اخطار دهد که تمام ایرادات و اعتراضهای خود را ظرف مدت ده روز از تاریخ ابلاغ تسلیم کنند. همچنین، به درخواست متهم یا وکیل او، امکان تمدید این مهلت برای یک نوبت و به مدت ده روز دیگر، با تشخیص دادگاه، وجود دارد.
طبق ماده ۳۸۸ قانون جدید آیین دادرسی کیفری:
متهم، شاکی، مدعی خصوصی یا وکلای آنان باید تمامی اعتراضها و ایرادات خود را، از جمله مواردی مانند مرور زمان، عدم صلاحیت، رد دادرس، قابل تعقیب نبودن عمل انتسابی، نقص تحقیقات یا لزوم بررسی ادله جدید، ظرف این مهلت به دفتر دادگاه تسلیم کنند. پس از پایان مدت مذکور، طرح هیچگونه ایرادی از طرف این اشخاص پذیرفته نخواهد شد، مگر آنکه دلیل ایراد پس از انقضای مهلت، کشف یا حادث شود. همچنین، طرح پرونده در جلسه مقدماتی دادگاه پیش از اتمام این مهلت امکانپذیر نیست.
جـرایمی کـه مشمـول مرور زمان نمـیشوند
مطابق ماده ۱۰۹ قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲، برخی جرایم به دلیل اهمیت و ماهیت خاص خود مشمول مرور زمان صدور حکم نخواهند بود. این جرایم به شرح زیر هستند:
الف- جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور:
این جرایم شامل اعمالی است که امنیت ملی را تهدید میکند، از جمله:
– نگهداری و حمل سلاح
– قیام مسلحانه (موضوع مواد ۱۸۶، ۱۸۷ و ۱۸۸ قانون مجازات اسلامی)
– همکاری با دولت خارجی با قصد بروز جنگ و دشمنی با دولت ایران
– مساعدت به دشمن و تسلیم اسرار یا تصمیمات مرتبط با دفاع ملی به کشورهای دیگر
– تخریب اموال دولتی بهمنظور براندازی حکومت
ب- جرایم اقتصادی:
این دسته از جرایم، طبق تبصره ماده ۳۶ قانون مجازات اسلامی، شامل موارد زیر است:
– کلاهبرداری
– رشاء و ارتشاء
– اختلاس
-مداخله وزرا، نمایندگان مجلس و کارمندان دولت در معاملات دولتی
– تبانی در معاملات دولتی
– اخذ پورسانت در معاملات خارجی
چنانچه میزان مال موضوع جرم ارتکابی معادل صد میلیون تومان یا بیشتر باشد، انتشار حکم محکومیت قطعی در رسانه ملی یا یکی از روزنامههای کثیرالانتشار الزامی است.
پ- جرایم موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر:
این جرایم شامل واردات، صادرات، تولید، ساخت، توزیع، فروش یا قرار دادن در معرض فروش موادی مانند بنگ، گراس، تریاک، شیره، تفاله تریاک و روانگردانهای صنعتی غیر دارویی است.
استثنائات مربوط به تعزیرات منصوص شرعی
براساس تبصره ۲ ماده ۱۱۵ قانون مجازات اسلامی، مقررات مربوط به مرور زمان، از جمله ماده ۱۰۵ این قانون، شامل تعزیرات منصوص شرعی نمیشود. تعزیرات منصوص شرعی به مجازاتهایی اشاره دارد که در شریعت اسلامی برای جرایمی مشخص، نوع و میزان کیفر تعیین شده است اما در زمره حدود محسوب نمیشوند.
بهعنوان مثال:
– مجازات شهادت دروغ که در شرع تاکید بر تشهیر (اعلام عمومی) شخصی که شهادت دروغ داده، وجود دارد.
در جـرایم حـدی
مطابق قوانین جزایی، مرور زمان در جرایم حدی، قصاص و دیه قابل اجرا نیست و گذشت زمان موجب اسقاط حقوق شاکی یا عدم اجرای مجازات حدی نخواهد شد. این نوع جرایم به دلیل ماهیت و اهمیت ویژهای که دارند، همواره قابلیت تعقیب و اجرای مجازات را دارند.
ADL724.COM
DAD724.COM
VAKIL724.COM
پذیرش در تعزیرات:
بر اساس قانون، تنها در تعزیرات پذیرفته شده است. علت آن اختیاری است که قانون به حاکم برای اجرای یا عدم اجرای تعزیرات داده است، و همین امر زمینهساز پذیرش مرور زمان در این نوع مجازاتها شده است.
تأثیر اجرای محکومیتها :
چنانچه برای یک شخص، به موجب حکم یا احکام متعدد، محکومیتهای قطعی صادر شود، آغاز اجرای هر یک از این محکومیتها باعث قطع مرور زمان سایر محکومیتها خواهد شد. به عبارت دیگر، شروع اجرای هر یک از مجازاتها، مرور زمان مربوط به سایر احکام قطعی را متوقف و بیاثر میکند.
لغو تعلیق یا آزادی مشروط و تأثیر آن :
در مواردی که اجرای مجازات فرد محکوم معلق شده یا وی بهصورت مشروط آزاد شده باشد، در صورت لغو تعلیق اجرای مجازات یا حکم آزادی مشروط، آغاز مرور زمان جدید از تاریخ لغو قرار یا حکم محاسبه خواهد شد.
در مسـائل مـدنی
بهطور کلی، نظم عمومی ایجاب میکند که چنانچه صاحب حقی در یک بازه زمانی معین بهصورت اختیاری از حق خود اقدام نکند و آن را مطالبه ننماید، دیگر نتواند دستگاه قضایی را مجبور به رسیدگی و اجبار دیگری به استرداد حق خویش نماید. این امر از تراکم بیش از حد دعاوی و بینظمی در روند رسیدگی قضایی جلوگیری میکند.
وضعیت در نظام دادرسی مدنی:
در حال حاضر، نظام دادرسی مدنی ایران در خصوص مرور زمان سکوت کرده است و مقررات قانونی قدیمی که در این زمینه وجود داشت، منسوخ شدهاند. بنابراین، مرور زمان در دعاوی حقوقی بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی کنونی، نمیتواند منجر به عدم استماع دعوا شود. به عبارت دیگر، حتی اگر بازه زمانی مشخصی برای طرح دعوا سپری شده باشد، دادگاهها از رسیدگی به اصل دعوا منع نخواهند شد.
مهلتهای مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی:
قانون آیین دادرسی مدنی همچنان فرصتها و مهلتهایی را برای طرح حقوق افراد تعیین کرده است. چنانچه افراد از این مهلتها، مانند مهلت تجدیدنظرخواهی، رفع نقص و… استفاده نکنند، حق آنان در آن موضوع خاص زایل خواهد شد. با تسامح، این مهلتها را میتوان نوعی از مرور زمان دانست.
مهلت شکایت در دیوان عدالت اداری:
بر اساس قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، مهلت اعتراض به آرای محاکم اداری، از جمله آرای کمیسیونهای شهرداری و هیأت تخلفات اداری، سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی تعیین شده است. عدم طرح شکایت در این بازه، حق اعتراض را از فرد سلب میکند.
اعـتراض های مرور زمان
اعتراضهای مرور زمانی بر اساس ماده ۳۸۸ قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۳۸۸ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر میدارد که تمامی ایرادات و اعتراضها، از جمله موضوع مرور زمان، باید در مهلت مشخص توسط متهم، شاکی، مدعی خصوصی یا وکلای آنان به دفتر دادگاه تسلیم شود. این ایرادات شامل موارد زیر است:
– مرور زمان
– عدم صلاحیت دادگاه
– رد دادرس
– قابل تعقیب نبودن عمل انتسابی
– نقص تحقیقات
– لزوم بررسی ادله جدید
– کافی نبودن دلایل
مهلت قانونی:
بر اساس این ماده، تمامی ایرادات و اعتراضها باید در مهلت مقرر تسلیم شوند. این مهلت در برخی موارد قابل تمدید است، اما پس از اتمام مدت، هیچگونه ایرادی پذیرفته نخواهد شد؛ مگر در مواردی که دلیل ایراد پس از مهلت مقرر کشف یا حادث شود.
ممنوعیت طرح پرونده:
طبق این ماده، طرح پرونده در جلسه مقدماتی دادگاه، تا زمانی که مهلت ایرادات و اعتراضها به پایان نرسیده باشد، مجاز نیست. این قاعده به منظور اطمینان از بررسی کامل و شفاف موضوعات قبل از ورود پرونده به جلسه دادگاه تدوین شده است.
این مقرره نشاندهنده دقت و نظم قانونگذار در ساماندهی فرایند دادرسی و رعایت حقوق طرفین دعوا است.
در جـرم کلاهـبرداری
مطابق ماده ۱۰۹ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، در جرم کلاهبرداری، اعمال یا عدم اعمال مرور زمان با توجه به میزان مال موضوع جرم تعیین میشود:
-اگر مال موضوع جرم کلاهبرداری تا صد میلیون تومان باشد:
در این حالت، جرم مشمول مرور زمان خواهد شد و تعقیب، صدور حکم یا اجرای مجازات پس از گذشت مدت مقرر قانونی امکانپذیر نخواهد بود.
-اگر مال موضوع جرم کلاهبرداری بیش از صد میلیون تومان باشد:
در این حالت، جرم مشمول مرور زمان نمیشود و بدون توجه به گذشت زمان، امکان تعقیب، صدور حکم و اجرای مجازات وجود دارد.
این مقرره نشاندهنده تأکید قانونگذار بر اهمیت جرایم اقتصادی و میزان تأثیرگذاری آنها بر حقوق عمومی و نظم اقتصادی است.
مـبدأ مرور زمان جـرم افـترا
بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۲۲۸ مورخ ۲۰/۸/۱۳۴۹، مبدأ مرور زمان در جرم افترا، از تاریخ قطعیت موارد زیر آغاز میشود:
۱-عجز مفتری از اثبات جرم مورد ادعا
۲-ثبوت کذب شکایت مفتری
بنابراین، مبدأ مرور زمان از تاریخ شکایت و اسناد بزه به دیگری محاسبه نمیشود، بلکه زمانی که اثبات شود شکایت شاکی (مفتری) کذب بوده و او نتوانسته جرم ادعایی را ثابت کند، مرور زمان شروع خواهد شد.
این قاعده تأکید بر اهمیت عدالت و تعیین دقیق زمان شروع مرور زمان در جرایم مرتبط با حیثیت و آبروی افراد دارد.
ح.عباسی